Xây dựng hệ sinh thái số - “Bức tường sắt” chiến lược bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Từ khóa: nền tảng tư tưởng; hệ sinh thái số; không gian mạng; định hướng dư luận; chuyển đổi số.

Abstract: Amid Vietnam’s deepening digital transformation, cyberspace has become a critical “ideological front” shaping public perception. This context necessitates a renewed approach to safeguarding the Party’s ideological foundation. The article proposes developing a digital ecosystem as an integrated operational framework that aligns actors, tools, and coordination mechanisms to proactively guide information. It thus affirms the digital ecosystem as a strategic “iron wall,” enhancing the effectiveness of public opinion guidance and firmly protecting the Party’s ideological foundation in today’s online environment.

Keywords: ideological foundation; digital ecosystem; cyberspace; public opinion guidance; digital transformation.

1. Đặt vấn đề

Có một sự thật không thể phủ nhận là thế giới đang chứng kiến sự phát triển như vũ bão của internet và quá trình chuyển đổi số, của sự phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) đã, đang và sẽ tiếp tục tạo ra một môi trường hoàn toàn mới - nơi thông tin được lan truyền tỉ lệ thuận với tốc độ của sự phát triển công nghệ, ở đó độ chuẩn/lệch chuẩn của thông tin ngày càng trở nên khó đoán định. Không gian mạng đã thực sự trở thành một địa bàn chiến lược, một mặt trận tư tưởng hết sức phức tạp và nhạy cảm, làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp cận, xử lý thông tin và tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ và niềm tin của xã hội.

Thực tế ở nước ta thời gian qua cho thấy, cùng với sự phát triển của nền tảng công nghệ số đã có rất nhiều thông tin được chia sẻ trên không gian mạng; song bên cạnh những luồng thông tin chính thống của Đảng, Nhà nước thì vẫn còn những kênh thông tin thiếu kiểm chứng, thậm chí bị bóp méo có thể lan truyền với tốc độ rất nhanh và tạo ra những tác động không tích cực đến dư luận xã hội. Đáng chú ý là các nội dung này thường được trình bày dưới những hình thức dễ tiếp cận, khiến việc nhận diện đúng, sai trở nên khó khăn hơn.

Điều này càng trở nên đặc biệt nguy hiểm khi các thế lực thù địch, phản động và những phần tử cơ hội chính trị nhận thấy không gian mạng là “mảnh đất màu mỡ” để tiến hành các hoạt động chống phá, nhằm mục đích thực hiện âm mưu mà họ luôn “khao khát” đó là “coi việc chống phá Đảng Cộng sản là một nhiệm vụ cơ bản, một khâu đột phá quyết định”1. Trước tình hình đó, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hơn bất cứ lúc nào phải có sự chủ động điều chỉnh mạnh mẽ trên chính mặt trận mà đối phương đang lợi dụng để chống phá. Về vấn đề này, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo: “phải bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng - đây là “rường cột” của chế độ, là “lá chắn thép” vững chắc bảo vệ chế độ và nhân dân, là “hồn cốt” của dân tộc, là mặt trận không tiếng súng nhưng đầy cam go. Bảo vệ nền tảng tư tưởng chính là bảo vệ sự sống còn của Đảng và tương lai đất nước”2. Vì vậy, việc xây dựng một hệ sinh thái số - “bức tường sắt” chiến lược là một giải pháp mang tính đột phá, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng giai đoạn hiện nay.

2. Nhận diện âm mưu chống phá của các thế lực thù địch và quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay

Trước thực tế là không gian mạng hiện nay có quá nhiều điểm có thể lợi dụng cho các ý đồ xấu, các thế lực thù địch đã lợi dụng để tiếp tục ráo riết thực hiện âm mưu chống phá cách mạng Việt Nam bằng những chiêu trò, thủ đoạn rất tinh vi và “sặc mùi động cơ chính trị thâm độc”. Họ tạo lập các website, blog, facebook, fanpage giả mạo các cá nhân, các cơ quan, tổ chức có uy tín bước đầu đăng tải, chia sẻ những thông tin trên các trang báo, kênh truyền thông chính thống của Đảng và Nhà nước ta. Khi tạo được sự tin cậy, thu hút đông đảo số lượt người theo dõi thì họ bắt đầu cài cắm, đưa vào bài đăng những thông tin sai lệch, xuyên tạc về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước gây tâm lý tiêu cực, mất niềm tin vào Đảng và Nhà nước từ quần chúng nhân dân và cộng đồng xã hội.

Thực tiễn cho thấy, âm mưu chống phá Đảng, Nhà nước, Quân đội ta của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị trên không gian mạng cơ bản vẫn tập trung vào một số nội dung chủ yếu như: xuyên tạc, hạ thấp, phủ nhận tính khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đối lập tư tưởng Hồ Chí Minh với chủ nghĩa Mác - Lênin; tập trung công kích, xuyên tạc quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bóp méo, hạ thấp, phủ nhận thành quả đổi mới của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, gần đây nhất là lý luận về đường lối đổi mới; công kích, bôi nhọ, hạ uy tín các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước; thông qua mạng xã hội kêu gọi, kích động biểu tình, gây mất an ninh, trật tự an toàn xã hội; tiếp tay cho các phần tử chống đối bôi xấu Việt Nam vi phạm nhân quyền, vi phạm tự do dân chủ…

Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nền tảng tư tưởng của Đảng tiếp tục bị tấn công từ các luồng thông tin sai lệch trên không gian mạng, Đảng ta đã xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ cấp bách, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng - Nghị quyết “xương sống” định hướng công tác tư tưởng, lý luận và truyền thông chính trị trong thời kỳ chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng đã nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức chính trị; tăng cường tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị, đồng thời nâng cao tinh thần cảnh giác, phát hiện sớm các luận điệu xuyên tạc. Quan điểm đó một lần nữa được Đảng ta khẳng định tại Đại hội toàn quốc lần thứ XIII: “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên quyết và thường xuyên đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị;…”3.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đánh dấu mốc quan trọng đưa Việt Nam chính thức bước vào kỷ nguyên mới. Để bảo vệ vững chắc thành quả của cách mạng Việt Nam, trong đó có công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng, Đảng ta tiếp tục khẳng định sâu sắc và cụ thể hơn: “… bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị. Nghiên cứu xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số. Đẩy mạnh đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ”4.

Về pháp lý, Luật An ninh mạng năm 2025 đã tạo khuôn khổ quan trọng cho việc bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng, trong đó quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc ngăn chặn, xử lý thông tin sai lệch, xuyên tạc. Bên cạnh đó, các văn bản như Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ (sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 14/2022/NĐ-CP ngày 27/01/2022) và Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ về Phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” đã góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, tạo điều kiện xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, đồng thời thúc đẩy phát triển hạ tầng số phục vụ công tác định hướng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Tiếp theo, ngày 10/8/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 964/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược An toàn, An ninh mạng quốc gia, chủ động ứng phó với các thách thức từ không gian mạng đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030, trong đó nhấn mạnh phải đặt trọng tâm bảo vệ từ sớm, từ xa, gắn kết sát sao giữa biện pháp công nghệ với biện pháp con người. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mang tính nguyên tắc, mà còn là yêu cầu mang tính quy luật đối với sự ổn định và phát triển của mỗi quốc gia.

Có thể khẳng định, hệ thống văn kiện của Đảng và các văn bản pháp luật của Nhà nước ta đã từng bước hình thành nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc, tạo điều kiện để triển khai hiệu quả các giải pháp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

3. Lý luận về hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Ở góc độ kỹ thuật, hệ sinh thái số là một mạng lưới toàn diện, kết nối các công cụ, ứng dụng, nền tảng công nghệ, dữ liệu, nhà cung cấp và người dùng cùng hoạt động đồng bộ, giúp tự động hóa vận hành, tạo ra trải nghiệm người dùng liền mạch và tối ưu hóa giá trị thông qua việc trao đổi dữ liệu, tài nguyên trong môi trường kỹ thuật số. Tuy nhiên, hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không chỉ là hạ tầng công nghệ mà còn bao gồm mạng xã hội, nền tảng truyền thông, hệ thống phân tích dữ liệu, công cụ phản bác và cả các chủ thể tham gia. Khi được thiết kế tổng thể, hệ sinh thái này sẽ tạo ra một không gian mạng lành mạnh, nơi thông tin chính thống được lan tỏa mạnh mẽ, đồng thời các thông tin sai lệch bị phát hiện và xử lý kịp thời. Dưới góc độ tiếp cận này, có thể hiểu: Hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là tổng thể các chủ thể, công cụ, nền tảng công nghệ và cơ chế phối hợp được tổ chức trên môi trường số, vận hành đồng bộ nhằm bảo vệ, lan tỏa và đấu tranh tư tưởng một cách chủ động, hiệu quả và bền vững.

Như vậy, hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không chỉ là tập hợp các công cụ công nghệ mà còn là một “thiết chế vận hành tư tưởng” trên không gian mạng - ở đó các luồng thông tin được định hướng, điều tiết và củng cố theo những giá trị nền tảng của Đảng. Chính cách tiếp cận này tạo ra sự khác biệt giữa phản ứng bị động với thông tin và khả năng làm chủ “không gian tư tưởng” trong môi trường số.

Tham gia vận hành, tương tác trong hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gồm nhiều chủ thể khác nhau, trong đó Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò định hướng tổng thể, lãnh đạo và xác lập các quan điểm chiến lược ở tầm vĩ mô; Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam giữ vai trò tổ chức thực hiện thông qua các hoạt động xây dựng và hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật cho hoạt động trên không gian mạng; lực lượng Quân đội và Công an là nòng cốt trong đấu tranh, xử lý các tình huống phức tạp liên quan đến an ninh tư tưởng; báo chí và các cơ quan truyền thông giữ vị trí quan trọng trong việc cung cấp và lan tỏa thông tin chính thống. Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên lý luận chính trị, các nhà khoa học góp phần bổ sung cơ sở lý luận, định hướng nhận thức xã hội có chiều sâu về nền tảng tư tưởng của Đảng. Đặc biệt là chủ thể Nhân dân - đây vừa là đối tượng tiếp nhận thông tin và cũng là lực lượng trực tiếp tham gia vào quá trình lan tỏa và phản hồi thông tin, qua đó hình thành một “thế trận lòng dân, an ninh nhân dân” ngay trên không gian mạng. Sự kết nối giữa các chủ thể này tạo nên sức mạnh tổng hợp, là điều kiện để hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng vận hành hiệu quả.

Bên cạnh các chủ thể tham gia thì hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng còn có sự hỗ trợ của các công cụ sau: công cụ pháp lý (hệ thống quy định pháp luật liên quan đến an ninh mạng, quản lý thông tin và bảo vệ chủ quyền số); công cụ truyền thông (báo chí điện tử, mạng xã hội và các nền tảng nội dung số) đóng vai trò trực tiếp trong việc truyền tải và định hướng thông tin; các công cụ khác (các giải pháp trí tuệ nhân tạo hay phân tích dữ liệu) ngày càng được sử dụng để theo dõi xu hướng dư luận, nhận diện sớm thông tin sai lệch và hỗ trợ quá trình xử lý. Việc phối hợp các công cụ này giúp nâng cao khả năng phản ứng, kịp thời phát hiện “từ sớm, từ xa” với các luồng thông tin xấu độc và định hướng dư luận.

Trong quá trình vận hành hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng luôn gắn liền với các nền tảng công nghệ đang được sử dụng phổ biến hiện nay, từ mạng xã hội, hệ thống báo chí điện tử cho đến các nền tảng số và cơ sở dữ liệu. Mức độ làm chủ các nền tảng này có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiểm soát và dẫn dắt thông tin. Vì vậy, hệ sinh thái số này cần được vận hành trên cơ sở phối hợp chặt chẽ, chủ động cung cấp thông tin chính thống và xử lý kịp thời các thông tin sai lệch. Đồng thời, việc kết hợp giữa “xây” và “chống” cần được thực hiện linh hoạt, trong đó chú trọng tạo dòng thông tin tích cực làm nền tảng.

4. Một số giải pháp xây dựng hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay

Trong thời gian qua, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng đã đạt được nhiều kết quả tích cực cả về nhận thức, tổ chức thực hiện và hiệu quả thực tiễn. Cụ thể là: nhận thức của hệ thống chính trị và xã hội về vai trò của không gian mạng trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngày càng được nâng lên; hệ thống văn bản chỉ đạo, định hướng công tác này ngày càng được hoàn thiện, từng bước hình thành khung pháp lý và định hướng chính trị cho hoạt động trên không gian mạng; hệ thống báo chí chính thống từng bước thích ứng với môi trường số; lực lượng tham gia đấu tranh trên không gian mạng ngày càng được củng cố. Đáng chú ý, nhận thức và kỹ năng sử dụng mạng của một bộ phận người dân cũng có chuyển biến, từng bước hình thành thói quen tiếp cận thông tin có chọn lọc hơn. Đây là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên “lớp bảo vệ từ bên trong” cho môi trường thông tin.

Tuy nhiên, qua những gì đang diễn ra trong thực tiễn, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng vẫn còn một số hạn chế, bất cập là: hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng trong một số trường hợp chưa thật sự chặt chẽ; còn tình trạng thông tin đưa ra chưa đồng bộ, thiếu tính liên thông dẫn đến hiệu quả định hướng dư luận chưa cao; tính chủ động trong tổ chức và dẫn dắt thông tin có lúc, có nơi chưa rõ nét, vẫn có không ít tình huống, việc phản ứng với thông tin sai lệch còn mang tính bị động, chưa tạo được lợi thế về thời điểm và nhịp độ thông tin.

Bên cạnh đó, nội dung và phương thức truyền thông ở một số nơi còn chậm đổi mới, chưa thực sự phù hợp với đặc điểm tiếp nhận của người dùng trên không gian mạng, nhất là đối với các nhóm đối tượng trẻ; việc ứng dụng công nghệ trong quản lý và phân tích thông tin còn hạn chế, khả năng dự báo, phát hiện sớm các xu hướng thông tin chưa đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh môi trường mạng biến động nhanh. Ngoài ra, nhận thức và kỹ năng của một bộ phận người sử dụng mạng vẫn còn hạn chế, dễ bị tác động bởi các thông tin thiếu kiểm chứng. Đây là hạn chế mà các thế lực thù địch có thể lợi dụng để lan truyền các quan điểm sai trái.

Thực tiễn đó cho thấy, việc xây dựng hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay cần được xác định là một khâu đột phá, mang tính chiến lược của Đảng và Nhà nước ta. Để hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng thực sự trở thành “bức tường sắt” trong chiến lược bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, thời gian tới chúng ta cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp chủ yếu sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong quá trình xây dựng hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Đây là giải pháp rất quan trọng, giữ vai trò định hướng, chỉ đạo tổng thể toàn bộ quá trình xây dựng hệ sinh thái số. Sự lãnh đạo của Đảng không chỉ là yếu tố “chỉ đường” mà còn là điểm quy tụ, bảo đảm các lực lượng tham gia không bị phân tán trong môi trường thông tin đa chiều. Giải pháp này nhằm bảo đảm tính thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng; điều phối, kết nối các lực lượng trong hệ sinh thái số; tạo ra khả năng phản ứng kịp thời trước các tình huống phát sinh. Đảng ta đã chỉ đạo: “Nghiên cứu xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số”5 - đây là quan điểm chỉ đạo then chốt để hoạch định tiến trình xây dựng hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay.

Để giải pháp này thực sự phát huy hiệu quả, phải tập trung nâng cao chất lượng công tác lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng kịp thời, sát thực tế, gắn với đặc điểm của không gian mạng. Điều này đòi hỏi phải tăng cường nắm bắt tình hình, dự báo sớm các vấn đề có thể phát sinh để có định hướng phù hợp; thiết lập cơ chế phối hợp linh hoạt giữa các lực lượng trong hệ sinh thái số, bảo đảm thông tin được chia sẻ nhanh và phản ứng được thực hiện thống nhất; chú trọng công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện, bảo đảm các chủ trương, định hướng được triển khai thực chất, không mang tính hình thức và phải quan tâm đến việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ làm công tác liên quan đến không gian mạng, chuyển đổi số giúp họ có đủ năng lực thích ứng với yêu cầu mới.

Hai là, tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp lý về quản lý không gian mạng và bảo vệ chủ quyền số tạo “hành lang pháp lý” để xây dựng hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Đây được xem là giải pháp giữ vị trí nền tảng, tạo “khung khổ” cho toàn bộ hệ sinh thái số này. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Trăm điều phải có thần linh pháp quyền”6 để khẳng định vai trò của pháp luật trong quản lý nhà nước và xã hội, và điều này vẫn đúng với quản trị quốc gia, quản trị địa phương hiện nay. Thực tế cho thấy, khi thiếu nền tảng pháp lý vững chắc, mọi nỗ lực phối hợp sẽ khó đạt hiệu quả, thậm chí dễ rơi vào tình trạng bị động trong xử lý thông tin sai lệch. Vì vậy, đây là điều kiện tiên quyết để xây dựng hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng vận hành ổn định và hiệu quả. Theo hướng này, cần tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện pháp luật liên quan đến quản lý thông tin trên không gian mạng và chủ quyền số; quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia môi trường số; đồng thời có cơ chế đủ mạnh để ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi lợi dụng không gian mạng nhằm xuyên tạc, chống phá. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025); Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, năm 2025), Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025; Luật An ninh mạng năm 2025, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025… phải trở thành khung pháp lý đồng bộ, dễ tiếp cận để làm cơ sở cho quá trình xây dựng hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Mặt khác, vấn đề bảo vệ chủ quyền số cần được quan tâm đúng mức, không chỉ ở góc độ kỹ thuật mà còn ở phương diện pháp lý và quản lý nhà nước, quản trị quốc gia, quản trị địa phương nhằm bảo đảm quyền kiểm soát thông tin và dữ liệu trong bối cảnh hội nhập và phụ thuộc ngày càng lớn vào các nền tảng số. Bên cạnh đó, cần chú trọng làm tốt khâu tổ chức thực hiện pháp luật bởi hiệu lực của pháp luật không chỉ nằm ở văn bản mà ở khả năng thực thi. Khi pháp luật đi vào đời sống một cách minh bạch và nhất quán, môi trường thông tin sẽ được định hình theo hướng ổn định và lành mạnh hơn.

Ba là, phát huy vai trò quản lý của Nhà nước trong xây dựng hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Có thể khẳng định, đây là giải pháp giữ vị trí then chốt, bảo đảm cho các thành tố của hệ sinh thái số được tổ chức trong một trật tự nhất định. Nếu Đảng giữ vai trò định hướng thì Nhà nước là chủ thể tổ chức thực thi, trực tiếp quyết định cách thức vận hành của hệ sinh thái số này. Nội dung trọng tâm là tổ chức cung cấp thông tin chính thống một cách kịp thời, minh bạch; xây dựng cơ chế phối hợp liên thông giữa các cơ quan; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong theo dõi, phân tích và dự báo xu hướng thông tin. Theo hướng này, cần triển khai đồng bộ các biện pháp: nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước, quản trị quốc gia, quản trị địa phương theo hướng chủ động, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của môi trường số, chuyển mạnh từ quản lý bị động sang quản lý chủ động nắm bắt sớm, xử lý nhanh và định hướng kịp thời; Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, bảo đảm thông tin được chia sẻ nhanh và việc xử lý được thực hiện thống nhất; Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về quản lý thông tin trên không gian mạng, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật; Chú trọng đầu tư nguồn lực cả về con người và công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, quản trị quốc gia, quản trị địa phương trong bối cảnh mới; Mở rộng hợp tác quốc tế trong quản lý và điều tiết thông tin; thông qua hợp tác quốc tế, Nhà nước có thể tiếp cận, học hỏi kinh nghiệm, công nghệ và các mô hình hiệu quả, đồng thời góp phần khẳng định quan điểm, lập trường của Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế liên quan đến không gian mạng và chuyển đổi số.

Bốn là, phát huy vai trò của Nhân dân - “xây dựng thế trận lòng dân” trên không gian mạng.

Giải pháp này giữ vị trí đặc biệt quan trọng, là yếu tố tạo nên “sức sống” bên trong của hệ sinh thái số. Trong cấu trúc của hệ sinh thái số, Nhân dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia vào quá trình hình thành, lan tỏa và điều chỉnh dòng chảy thông tin trên không gian mạng và sự tham gia của Nhân dân chính là yếu tố quyết định sức sống và độ bền vững của hệ thống đó. Ý nghĩa cốt lõi của giải pháp này nằm ở việc hình thành “miễn dịch tư tưởng” trong xã hội - khi mỗi người dân có khả năng tự nhận diện, sàng lọc và phản ứng trước thông tin sai lệch. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu phải xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trên mặt trận tư tưởng, làm cho mỗi cán bộ, đảng viên và người dân đều có sức đề kháng tốt trước các luận điệu xuyên tạc, chống phá7. Vì vậy, cần triển khai đồng bộ một số nội dung như: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của người dân về trách nhiệm trong sử dụng và chia sẻ thông tin trên không gian mạng; Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng nhận diện thông tin cho người dân; Xây dựng cơ chế khuyến khích và ghi nhận sự tham gia tích cực của người dân trong việc lan tỏa thông tin đúng đắn và phản ánh các nội dung sai lệch, qua đó góp phần tạo động lực để xã hội tham gia một cách chủ động; Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc kết nối, định hướng và hỗ trợ người dân tham gia vào môi trường số một cách hiệu quả; kết hợp hài hòa giữa định hướng và tạo điều kiện, tránh cách tiếp cận mang tính áp đặt. Khi người dân được trang bị đầy đủ nhận thức và kỹ năng, họ sẽ tự trở thành lực lượng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng một cách tự nhiên và bền vững.

Năm là, đề cao trách nhiệm của các lực lượng khác trong xã hội cùng kiến tạo tri thức và lan tỏa giá trị hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Các lực lượng khác trong xã hội như báo chí, giới trí thức, nhà khoa học, giảng viên… - giữ vai trò dẫn dắt và định hình chiều sâu của thông tin. Đây là các lực lượng có khả năng chuyển hóa chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước thành các luận cứ khoa học, sản phẩm truyền thông và nội dung có sức thuyết phục cao. Nếu Nhân dân tạo nên “độ rộng”, thì các lực lượng này có tính chất quyết định “độ sâu” và chất lượng của hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Để phát huy tốt vai trò của các lực lượng khác trong xã hội cùng kiến tạo và lan tỏa hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của các lực lượng xã hội về trách nhiệm khi sử dụng và chia sẻ thông tin trên không gian mạng; tạo điều kiện để các chủ thể này tham gia mạnh mẽ vào sản xuất nội dung số, phát huy vai trò phản biện, định hướng và lan tỏa giá trị tích cực. Đồng thời, khuyến khích các mô hình truyền thông sáng tạo, phù hợp với đặc điểm tiếp nhận của công chúng hiện đại; phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, nghề nghiệp trong việc kết nối, định hướng và hỗ trợ các chủ thể tham gia vào hệ sinh thái số.

6. Kết luận

Trong kỷ nguyên số, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn diễn ra chủ yếu trong môi trường truyền thống mà đã dịch chuyển mạnh mẽ sang không gian mạng - nơi thông tin lan truyền với tốc độ vượt qua mọi rào cản và tác động trực tiếp đến niềm tin xã hội. Nếu chậm thích ứng, chúng ta sẽ mất lợi thế ngay trên chính “trận địa” mới. Vì vậy, xây dựng hệ sinh thái số không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là lựa chọn mang tính chiến lược nhằm thiết lập thế chủ động trong định hướng thông tin. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường này không phải là ngăn chặn thông tin, mà là làm chủ dòng chảy thông tin; không chỉ là phản bác, mà quan trọng hơn là tạo dựng và củng cố niềm tin.

Khi hệ sinh thái số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trở thành nơi luồng thông tin tốt, tích cực, mang tính xây dựng được lan tỏa tự nhiên, niềm tin được bồi đắp từ bên trong và xã hội hình thành khả năng “tự bảo vệ”, thì nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được giữ vững không chỉ bằng biện pháp mà bằng chính sức mạnh nội sinh của hệ thống và như vậy nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được bảo vệ từ “gốc”, chủ động, kịp thời và hiệu quả thực chất hơn./.

------------------------------------------

Tài liệu tham khảo:

Đại tá, ThS Nguyễn Thị Đắc Hương - Chủ nhiệm Bộ môn, Khoa Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng