Đức Cơ là mảnh đất biên cương gắn liền với những dấu mốc lịch sử của các cuộc kháng chiến, đồng thời là nơi an nghỉ của hàng nghìn anh hùng liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên chiến trường Campuchia. Nơi đây cũng là điểm hội tụ của những cuộc trở về sau mỗi mùa khô tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do Đội K52 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai) thực hiện.
Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ được xây dựng từ năm 1992, hoàn thành và đưa vào sử dụng năm 1993. Những ngày đầu, nghĩa trang chỉ có hơn 100 phần mộ, trong đó có hơn 40 phần mộ của đồng bào dân tộc thiểu số trong tỉnh đã anh dũng ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Cùng với quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và yêu cầu bảo đảm nơi an nghỉ ngày càng khang trang, nghĩa trang từng bước được đầu tư, chỉnh trang. Năm 2011, UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai dự án nâng cấp, mở rộng Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ trên khuôn viên 4,4 ha. Thời điểm đó, nghĩa trang có khoảng 1.200 mộ liệt sĩ, trong đó hơn 830 hài cốt quân tình nguyện Việt Nam hy sinh trên chiến trường Campuchia được Đội K52 tìm kiếm, quy tập.
Sau quá trình nâng cấp, các hạng mục phục vụ tưởng niệm và chăm sóc phần mộ được hoàn thiện đồng bộ hơn, gồm Nhà tưởng niệm liệt sĩ, sân hành lễ, kỳ đài, tháp chuông, hệ thống đường nội bộ, tường rào và khuôn viên cây xanh. Việc đầu tư được thực hiện gắn với yêu cầu tiếp nhận thêm hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập từ Campuchia và phục vụ thân nhân, đồng đội, Nhân dân đến thăm viếng.
Đến năm 2025, một số hạng mục của nghĩa trang tiếp tục được cải tạo, chỉnh trang từ nguồn vốn Trung ương, trong đó có khu vực kỳ đài trung tâm, các lối đi giữa các phần mộ và một số hạng mục phục vụ hoạt động tưởng niệm.
Từ hơn 100 ngôi mộ ban đầu, đến nay Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ có 1.733 phần mộ, được chia thành 5 khu. Trong số đó, sau 25 năm thực hiện nhiệm vụ, Đội K52 đã tìm kiếm, quy tập và đưa về nước an táng tại đây 1.531 hài cốt quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Campuchia.
Gần đây nhất, ngày 13/6/2026, Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ đã tổ chức lễ đón nhận, truy điệu và an táng 18 hài cốt quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam được Đội K52 tìm kiếm, quy tập trong mùa khô 2025 - 2026. Tham dự buổi lễ có lãnh đạo Trung ương, tỉnh Gia Lai cùng đại diện một số tỉnh của Campuchia. UBND xã Đức Cơ đã phối hợp chuẩn bị các điều kiện tổ chức lễ đón nhận, lễ cầu siêu, lễ viếng, truy điệu và an táng số hài cốt này.
Trong năm 2026, Nghĩa trang cũng là địa điểm diễn ra nhiều hoạt động giáo dục truyền thống, như Đoàn xã Đức Cơ tổ chức hoạt động về nguồn với chủ đề “Những câu chuyện thời hoa lửa”, tổ chức dâng hương và tìm hiểu lịch sử cách mạng tại nghĩa trang. Đây là một trong những hoạt động được địa phương duy trì nhằm giúp đoàn viên, thanh niên hiểu hơn về lịch sử đấu tranh, sự hy sinh của các thế hệ đi trước.
Trong năm 2026, Sở Nội vụ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác người có công và công tác mộ, nghĩa trang liệt sĩ. Ngày 1/5/2026, Sở ban hành Quyết định số 6466/QĐ-SNV công bố công khai bổ sung dự toán kinh phí chi cho công tác mộ, nghĩa trang liệt sĩ năm 2026, thực hiện Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng.
Nếu công tác tìm kiếm, quy tập giúp đưa hài cốt liệt sĩ về nước thì việc xác định danh tính là bước tiếp theo nhằm hoàn thiện thông tin về từng phần mộ. Đây cũng là nội dung được đặt ra trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.
Thực hiện Chiến dịch, tỉnh Gia Lai triển khai rà soát, khai quật và lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại các nghĩa trang trên địa bàn. Theo Kế hoạch số 193/KH-UBND ngày 23/6/2026 của UBND xã Đức Cơ, địa phương đã phối hợp triển khai việc lấy mẫu đối với 1.556 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ để phục vụ giám định ADN, tạo cơ sở đối chiếu với cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần xác định danh tính các liệt sĩ.
Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, cơ quan quân sự và các lực lượng chuyên môn. Việc khai quật, lấy mẫu được thực hiện theo quy trình, đồng thời phải đối chiếu giữa thông tin trên bia mộ, hồ sơ quản lý và dữ liệu liên quan. Sau khi lấy mẫu, các thông tin được hoàn thiện để phục vụ công tác giám định và đối chiếu với mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ.
Ngày nay, Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ đã trở thành một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Nơi đây không chỉ lưu giữ ký ức của một vùng đất biên giới, mà còn là biểu tượng của tình đoàn kết, gắn bó giữa Nhân dân Việt Nam và Nhân dân Campuchia.
Theo kế hoạch của UBND tỉnh,
công tác chỉnh trang, nâng cấp các công trình ghi công liệt sĩ, trong đó có Nghĩa
trang Liệt sĩ Đức Cơ, là một trong những nhiệm vụ quan trọng hướng tới kỷ niệm
80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm 2027. UBND tỉnh yêu cầu rà soát, đánh giá
hiện trạng các công trình ghi công liệt sĩ, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch tu
bổ, nâng cấp nghĩa trang liệt sĩ và các công trình ghi công trên địa bàn trong
giai đoạn 2026 - 2027. Đây là cơ sở để việc chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, được
thực hiện theo hướng chủ động, thường xuyên, gắn trách nhiệm quản lý với yêu cầu
bảo đảm cảnh quan, sự trang nghiêm và lưu giữ lâu dài các công trình ghi công
liệt sĩ./.
Vương Hà
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
