Gia Lai tập trung thực hiện hiệu quả công tác giảm nghèo bền vững

Tỉnh Gia Lai đang tập trung thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, phấn đấu đến cuối năm 2026, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo mới còn 4,31%.

Chủ động phân bổ nguồn lực, ưu tiên địa bàn khó khăn

Ngay sau khi Trung ương giao kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, UBND tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn khẩn trương xây dựng phương án phân bổ nguồn lực thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia. Việc phân bổ được thực hiện theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng, phù hợp khả năng cân đối ngân sách và tập trung vào những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, tổng nguồn vốn chuyển sang năm 2026 là 147,9 tỷ đồng, gồm 52,2 tỷ đồng vốn đầu tư và 95,7 tỷ đồng vốn sự nghiệp. Trong đó, nguồn vốn tại các đơn vị là 90,9 tỷ đồng; nguồn vốn do các xã chuyển trả về ngân sách tỉnh là 57 tỷ đồng.

Trên cơ sở rà soát nhu cầu thực tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Sở Tài chính tham mưu UBND tỉnh phương án phân bổ lại nguồn kinh phí. Các nội dung được ưu tiên gồm hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng, liên kết chuỗi giá trị; đào tạo nghề; tập huấn nâng cao năng lực, nghiệp vụ rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo theo tiêu chí mới và tổ chức rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo. Phần kinh phí còn lại được định hướng dành cho duy tu, sửa chữa cơ sở hạ tầng tại các xã đặc biệt khó khăn thuộc huyện nghèo trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, ưu tiên những công trình đã hoàn thành nhưng chưa được bố trí đủ vốn.

Cùng với việc phân bổ, tỉnh chú trọng đôn đốc tiến độ thực hiện và giải ngân. Theo báo cáo của các đơn vị, đến tháng 6/2026, số vốn giải ngân tại các xã đạt 21,8/90,9 tỷ đồng, tương đương 23,9%. UBND tỉnh đã ban hành các văn bản chỉ đạo, điều hành nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân; đồng thời kịp thời điều chuyển kế hoạch vốn và kinh phí được phép kéo dài.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân nguồn vốn chuyển tiếp từ giai đoạn 2021-2025 vẫn chưa đạt yêu cầu. Quá trình chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cùng với việc sắp xếp, điều chỉnh tổ chức bộ máy từ tỉnh đến cơ sở, đã gây khó khăn cho công tác tổng hợp, xác định nguồn vốn và theo dõi giải ngân. Một số nhiệm vụ, dự án được điều chỉnh vốn vào cuối năm 2025 nên chưa kịp phát sinh khối lượng thực hiện; một số công trình đang thi công nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán.

Trước thực tế này, việc tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án được xác định là yêu cầu cấp thiết. Nguồn vốn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành những công trình thiết yếu, mô hình sản xuất và sinh kế cụ thể, trực tiếp mang lại lợi ích cho người dân.

Gắn giảm nghèo với phát triển sinh kế bền vững

Theo kết quả rà soát theo chuẩn nghèo giai đoạn 2022-2025, đến cuối năm 2025 toàn tỉnh Gia Lai còn 18.567 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 2,18%. Đến cuối năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu giảm số hộ nghèo xuống còn 12.168 hộ, chiếm tỷ lệ 1,42%, giảm 0,76% so với năm 2025. Như vậy, dự kiến có 6.399 hộ thoát nghèo trong năm.

Trong 6 tháng đầu năm, các cấp, ngành và địa phương đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ giảm nghèo, an sinh xã hội, tạo điều kiện để hộ nghèo, hộ cận nghèo tiếp cận các nguồn lực phát triển kinh tế. Thông qua hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề và các chính sách xã hội, người dân từng bước có thêm kiến thức, kỹ năng, cải thiện phương thức lao động, sản xuất. Tỉnh dự kiến tỷ lệ hộ nghèo cuối năm 2026 đạt và vượt kế hoạch đề ra.

Đáng chú ý, từ năm 2026, công tác giảm nghèo được triển khai theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030 quy định tại Nghị định số 351/2025/NĐ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ. Theo chuẩn mới, việc xác định hộ nghèo không chỉ căn cứ vào mức thu nhập mà còn xem xét mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Đây là cơ sở để các địa phương nhận diện đầy đủ hơn nguyên nhân nghèo, từ đó xây dựng giải pháp hỗ trợ phù hợp với từng nhóm hộ.

Thực hiện Kế hoạch số 72/KH-UBND ngày 16/2/2026 của UBND tỉnh về triển khai chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030, Gia Lai dự kiến cuối năm 2026 còn 36.796 hộ nghèo theo chuẩn mới, chiếm tỷ lệ 4,31%. Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh phấn đấu giảm bình quân khoảng 0,8% tỷ lệ hộ nghèo mỗi năm, đến năm 2030 còn 7.547 hộ, tương ứng 0,88%. Đây là mục tiêu đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự chủ động của chính quyền cơ sở và nỗ lực vươn lên của mỗi hộ dân.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giảm nghèo tại một số địa bàn vẫn còn khó khăn như: một bộ phận hộ nghèo, hộ cận nghèo, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa thực sự chủ động trong phát triển kinh tế, còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Phương thức canh tác ở một số nơi vẫn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, năng suất và hiệu quả kinh tế thấp, khiến nguy cơ tái nghèo còn hiện hữu. Trong khi đó, năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện của một bộ phận cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cấp xã, thôn, làng chưa đáp ứng yêu cầu; việc nắm bắt nhu cầu và nguyên nhân nghèo của từng hộ có nơi chưa sát thực tế.

Để khắc phục những hạn chế này, Gia Lai xác định cần chuyển mạnh từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập. UBND các xã, phường xây dựng kế hoạch giảm nghèo sát với điều kiện từng địa bàn, phân công tổ chức, đoàn thể, cán bộ trực tiếp hỗ trợ từng hộ nghèo, hộ cận nghèo khắc phục những nguyên nhân dẫn đến nghèo và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Đặc biệt, hỗ trợ phát triển sản xuất cần được triển khai trên cơ sở đánh giá kỹ tiềm năng, lợi thế và sinh kế của người dân. Các địa phương cần xác định cây trồng, vật nuôi, sản phẩm chủ lực để hình thành vùng nguyên liệu, phát triển sản xuất hàng hóa tập trung, gắn kết các khâu từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Việc xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý và thương hiệu nông sản cũng cần được quan tâm, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Cùng với nguồn vốn ngân sách nhà nước, tỉnh khuyến khích các địa phương chủ động lồng ghép nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia, huy động doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản. Các sở, ngành tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân chung tay thực hiện mục tiêu giảm nghèo.

Với định hướng phân bổ nguồn lực có trọng tâm, lấy phát triển sinh kế và nâng cao năng lực tự vươn lên của người dân làm nền tảng, Gia Lai đang từng bước tạo chuyển biến trong công tác giảm nghèo. Đây không chỉ là giải pháp cải thiện thu nhập trước mắt mà còn là hướng đi quan trọng nhằm hạn chế tái nghèo, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn mới./.

Hồng Phượng