Lao
động Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.
Nhận diện những “rào cản”
Rào cản lớn nhất đối với người nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số là gánh nặng tài chính đầu vào, hạn chế ngoại ngữ và kỹ năng nghề nghiệp. Nhận diện rõ rào cản này, hệ thống pháp luật mới đã thiết lập gói hỗ trợ an sinh xã hội tích hợp, bao bọc toàn bộ chu trình đi làm việc ở nước ngoài, giúp người dân giải tỏa gánh nặng chi phí ban đầu, yên tâm trau dồi tay nghề để tự tin bước ra thế giới.
Căn cứ pháp lý mang tính đột phá mở đường cho giai đoạn 2026 - 2035 là Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi. Nhằm hiện thực hóa nghị quyết, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 quy định cơ chế thực hiện chương trình. Cụ thể, tại điểm b Khoản 6 Mục IV Phụ lục XI kèm theo Nghị định số 387/2026/NĐ-CP, Nhà nước hỗ trợ toàn bộ chi phí đào tạo nghề, học ngoại ngữ, bồi dưỡng kiến thức cần thiết, khám sức khỏe, làm hộ chiếu, thị thực cho lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo và người dân tộc thiểu số. Định mức hỗ trợ được thanh toán trực tiếp theo chi phí thực tế trên cơ sở chứng từ hợp pháp, tháo gỡ triệt để nút thắt tài chính ban đầu cho các hộ khó khăn.
Khung khổ pháp lý tiếp tục được chuẩn hóa toàn diện với Luật Việc làm số 74/2025/QH15 và Nghị định số 338/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ. Các quy định tại Chương VI từ Điều 30 đến Điều 33 của Nghị định số 338/2025/NĐ-CP định lượng chi tiết các khoản hỗ trợ trực tiếp. Theo đó, học viên tham gia khóa giáo dục định hướng bắt buộc được ngân sách hỗ trợ học phí thực tế tối đa 530.000 đồng/người/khóa theo Luật số 69/2020/QH14. Trong thời gian bồi dưỡng, người lao động diện chính sách được trợ cấp tiền ăn và sinh hoạt phí 50.000 đồng/người/ngày, tiền thuê nhà 400.000 đồng/người/tháng. Chính sách đi lại cũng được thiết kế công bằng: 200.000 đồng/người với khoảng cách từ 15 km trở lên và 300.000 đồng/người đối với lao động tại xã đặc biệt khó khăn có cự ly từ 5 km trở lên.
Bên cạnh việc trang trải sinh hoạt phí cơ bản, chính sách tập trung nâng cao trình độ tay nghề, ngoại ngữ và miễn giảm tối đa thủ tục hành chính tư pháp. Toàn bộ chi phí làm hộ chiếu, thị thực xuất cảnh, cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2 và khám sức khỏe chuyên sâu tại cơ sở y tế đủ điều kiện đều được ngân sách nhà nước bảo đảm. Nhằm nâng cao hiệu quả giải ngân, Điều 33 Nghị định số 338/2025/NĐ-CP phân cấp thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cơ sở theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15. Phân cấp mạnh mẽ giúp cắt giảm thủ tục hành chính trung gian, bảo đảm quyền lợi chính sách chuyển giao trực tiếp, kịp thời đến tận tay người lao động tại cơ sở, ngăn chặn tình trạng thất thoát hay lợi dụng chính sách.
Cơ chế tín dụng - đòn bẩy tạo sự đột phá
Đòn bẩy quan trọng nhất tạo nên bước đột phá an sinh xã hội chính là cơ chế tín dụng ưu đãi thông qua Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội, được quy định cụ thể tại Chương III từ Điều 12 đến Điều 17 Nghị định số 338/2025/NĐ-CP và Công văn số 11068/HD-NHCS ngày 30/12/2025. Căn cứ Điều 9 Luật Việc làm 2025, người lao động được vay vốn tối đa lên tới 100% tổng chi phí hợp đồng. Đặc biệt, để giải tỏa áp lực thế chấp cho hộ nghèo, pháp luật quy định mức vay dưới 200 triệu đồng hoàn toàn không cần bảo đảm tiền vay. Thời hạn vay vốn được điều chỉnh linh hoạt, kéo dài tối đa tương ứng với thời hạn hợp đồng lao động, giúp người dân yên tâm làm việc để hoàn trả vốn dần từ nguồn thu nhập thực tế. Đồng thời, thủ tục giải ngân vốn vay được tinh giản tối đa.
Về mặt lãi suất, tính ưu việt của chính sách thể hiện rõ qua cơ chế phân tầng nhân văn. Lao động là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, người dân tộc Kinh thuộc hộ nghèo sinh sống tại xã đặc biệt khó khăn hưởng mức lãi suất ưu đãi bằng lãi suất cho vay hộ nghèo từng thời kỳ (hiện là 6,24%/năm). Đối với các đối tượng lao động khác, mức lãi suất bằng 127% lãi suất hộ nghèo (tương đương 7,9248%/năm), thấp hơn nhiều so với thị trường tự do. Nhiều địa phương còn chủ động ủy thác vốn ngân sách tỉnh qua Ngân hàng Chính sách xã hội để nâng hạn mức vay tín chấp lên trên 200 triệu đồng và cấp bù lãi suất. Cùng với sự đồng hành của Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước và các chương trình phi lợi nhuận như EPS, IM Japan và VJEPA, người lao động luôn có điểm tựa vững vàng, an tâm làm việc và cống hiến nơi xứ người.
Chính sách hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng hiện nay thể hiện sâu sắc tính ưu việt của chế độ, nơi phúc lợi xã hội luôn lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Khi rào cản tài chính và trình độ được tháo gỡ bằng quyết sách nhân văn, người lao động vùng sâu, vùng xa hoàn toàn tự tin vươn lên làm chủ tương lai. Khi trở về quê hương, họ mang theo hành trang quý giá là tư duy tiến bộ, tác phong công nghiệp và nguồn vốn tích lũy để đầu tư sản xuất kinh doanh, tạo việc làm mới cho cộng đồng góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thúc đẩy sự nghiệp phát triển phồn vinh của đất nước Việt Nam./.
Nguyễn Hữu
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả