Nhiều phần mộ chưa rõ danh tính
Nghĩa trang liệt sĩ Yên Mô hiện có 1.342 phần mộ. Trong đó, 849 phần mộ chưa xác định được thông tin. Đây là nghĩa trang có số lượng mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin lớn nhất tỉnh Ninh Bình.
Qua nhiều thời kỳ, các phần mộ được quy tập, di chuyển và tôn tạo nhiều lần. Hồ sơ lưu trữ chưa đầy đủ, một số thông tin về vị trí, sơ đồ mộ và quá trình an táng không còn nguyên vẹn. Việc xác minh danh tính vì thế gặp nhiều trở ngại. Mỗi phần mộ cần được kiểm tra, đối chiếu cẩn trọng trước khi triển khai lấy mẫu, bảo đảm không nhầm lẫn vị trí và thông tin liên quan.
Trước thực tế đó, thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, xã Yên Mô đã thành lập Ban Chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên và huy động sự tham gia của các cơ quan, đơn vị liên quan.
Từ ngày 18/6/2026, Ban Chỉ đạo xã tham mưu Ban Thường vụ Đảng ủy chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Tổ lấy mẫu thuộc Ban Chỉ đạo 515 tỉnh triển khai công việc theo kế hoạch. Sự phối hợp giữa lực lượng quân sự, y tế và chính quyền địa phương được duy trì trong suốt quá trình thực hiện.
Đối với nhiệm vụ đặc thù này, yêu cầu quan trọng là xác định chính xác từng phần mộ, tuân thủ quy trình chuyên môn và giữ nguyên trạng khu vực an táng sau khi hoàn thành lấy mẫu. Trước khi tiếp cận, các lực lượng kiểm tra hồ sơ, đối chiếu sơ đồ, xác định vị trí và lập biên bản hiện trạng. Mẫu hài cốt sau khi thu nhận được ghi chép thông tin, mã hóa, niêm phong, bảo quản và bàn giao theo quy định, có biên bản xác nhận.
Phần mộ được hoàn trả ngay sau khi lấy mẫu, bảo đảm vị trí, kết cấu và cảnh quan chung của nghĩa trang. Công việc được tiến hành thận trọng, bởi mỗi sai lệch trong quá trình xác định vị trí hoặc quản lý mẫu đều có thể ảnh hưởng đến kết quả xác minh sau này.
Một cách làm được địa phương nghiên cứu áp dụng là đào ngách từ vị trí giữa hai phần mộ để tiếp cận hai phần mộ trong cùng một hố đào, tại những vị trí đáp ứng điều kiện kỹ thuật. Phương pháp này giúp giảm khối lượng đào đắp, hạn chế tác động đến kết cấu các phần mộ, tiết kiệm nhân lực, vật tư và thời gian, đồng thời giảm lượng phế thải xây dựng. Các yêu cầu về kỹ thuật lấy mẫu và sự trang nghiêm của nghĩa trang vẫn được bảo đảm.
Đến ngày 21/7/2026, xã Yên Mô hoàn thành lấy mẫu tại 849/849 phần mộ chưa xác định được thông tin. Trong số đó, thu được 802 mẫu hài cốt đủ điều kiện phục vụ giám định ADN. Kết quả hoàn thành sớm 149 ngày so với thời hạn dự kiến trước ngày 20/12/2026.
Đây là khối lượng công việc lớn, được thực hiện trong thời gian tương đối ngắn, với sự tham gia của nhiều lực lượng. Tuy nhiên, hoàn thành lấy mẫu mới là một công đoạn trong quá trình xác định danh tính liệt sĩ. Những mẫu đủ điều kiện cần tiếp tục được giám định, đối chiếu với thông tin sinh phẩm của thân nhân và các dữ liệu liên quan.
Tiếp tục hoàn thiện hồ sơ
Tại hội nghị sơ kết giai đoạn 1 thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm được tổ chức vào cuối tháng 10/2026, lãnh đạo tỉnh Ninh Bình ghi nhận kết quả triển khai tại xã Yên Mô, đồng thời yêu cầu địa phương tiếp tục tập trung vào những nhiệm vụ còn lại.
Đồng chí Nguyễn Anh Chức, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đề nghị xã Yên Mô tiếp tục rà soát hồ sơ, đối chiếu sơ đồ và xác minh thông tin đối với 156 phần mộ còn thiếu thông tin; chủ động chuẩn bị các điều kiện thực hiện nhiệm vụ năm 2027 và giai đoạn 2 của chiến dịch; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động thân nhân liệt sĩ cung cấp mẫu sinh phẩm phục vụ đối chiếu ADN. Cùng với đó, địa phương cần khẩn trương thực hiện dự án nâng cấp, mở rộng nghĩa trang, đáp ứng yêu cầu an táng các phần mộ liệt sĩ.
Theo đồng chí Bùi Thị Thu Hiền, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã, Trưởng Ban Chỉ đạo xã Yên Mô, việc hoàn thành lấy mẫu hài cốt mới là bước đầu. Các cơ quan, đơn vị cần tiếp tục phối hợp với Ban Chỉ đạo 515 tỉnh và cơ quan chuyên môn theo dõi kết quả giám định ADN, rà soát, quản lý hồ sơ, dữ liệu; đồng thời vận động thân nhân và nhân dân cung cấp thông tin, tư liệu liên quan đến các liệt sĩ.
Thực tế tại Yên Mô cho thấy, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là công việc cần sự phối hợp lâu dài giữa nhiều cơ quan, đơn vị. Mẫu hài cốt thu nhận được phải có thông tin quản lý chính xác; dữ liệu về phần mộ cần được rà soát, bổ sung; mẫu sinh phẩm của thân nhân cần được thu thập để phục vụ quá trình đối chiếu. Những thông tin dù nhỏ từ gia đình và nhân dân cũng có thể góp phần hỗ trợ cơ quan chuyên môn trong quá trình xác minh.
Với 802 mẫu hài cốt đủ điều kiện giám định ADN đã được thu nhận, công việc tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Mô đã hoàn thành một bước quan trọng. Tuy nhiên, để xác định chính xác danh tính từng liệt sĩ thì còn phải trải qua nhiều công đoạn. Các mẫu hài cốt cần được chuyển đến cơ quan chuyên môn để phân tích, giám định; kết quả sau đó được đối chiếu với mẫu sinh phẩm của thân nhân và những thông tin lưu trữ trong hồ sơ liệt sĩ. Quá trình này cần thời gian, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự chung tay của các gia đình trong việc cung cấp thông tin, mẫu sinh phẩm.
Đối với những gia đình có người thân hy sinh nhưng đến nay vẫn chưa biết phần mộ đang nằm ở đâu, chưa xác định được danh tính, việc tìm lại thông tin về liệt sĩ luôn là mong mỏi kéo dài qua nhiều năm. Bởi vậy, mỗi kết quả giám định chính xác sẽ giúp một gia đình có thêm cơ hội biết được nơi an nghỉ của người thân, xác nhận danh tính và quê quán của liệt sĩ. Đó cũng là cơ sở để các gia đình thực hiện việc thăm viếng, chăm sóc phần mộ, gìn giữ ký ức về người đã khuất. Với chính quyền địa phương, việc tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, quản lý chặt chẽ dữ liệu và phối hợp với cơ quan chuyên môn trong quá trình xác minh là nhiệm vụ cần được duy trì thường xuyên. Công việc ấy cần sự kiên trì, trách nhiệm và sự trân trọng đối với từng phần mộ, từng thông tin của người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc./.
Đức Ngô
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
