Từ khóa: Văn hóa; văn hóa trường Đảng; đào tạo; bồi dưỡng; đào tạo sau đại học.
Abstract: Throughout the leadership of the Vietnamese revolution, the Communist Party of Vietnam has consistently affirmed the particularly important role of cadre training and development, considering it one of the decisive factors determining the Party’s leadership capacity and combat strength, as well as the effectiveness and efficiency of the political system. Building a contingent of cadres who are both politically and morally steadfast (hồng) and professionally competent (chuyên) has always been identified as a long-term strategic task.
Within the system of institutions for training and developing cadres, civil servants, and public employees, Party Schools hold a central position and play a particularly important role in providing political theory education, fostering political steadfastness, cultivating revolutionary moral qualities, and developing practical capabilities among cadres and Party members, particularly leaders and managers at all levels. Postgraduate training within the Party School system, as well as at training and educational institutions nationwide, not only aims to improve theoretical knowledge, professional qualifications, and scientific research capacity, but also directly contributes to consolidating the Party’s ideological foundation and strengthening political, ideological, and organizational unity throughout the Party, particularly among highly qualified human resources.
In the current context, the global and regional situation continues to develop rapidly and in a complex and unpredictable manner. Hostile forces continue to intensify their strategy of “peaceful evolution” and promote “self-evolution” and “self-transformation” in the ideological and theoretical spheres. At the same time, the multifaceted impacts of the market economy, digital transformation, and increasingly extensive international integration are placing new and increasingly demanding requirements on the training and development of cadres, civil servants, and public employees in general, and on postgraduate training in particular. This reality requires training institutions not only to renew their training content, curricula, and methods, but also to attach particular importance to building and promoting Party School culture as a foundational factor, thereby ensuring that training activities remain firmly oriented in accordance with the Party’s political line.
Keywords: Culture; Party School culture; training; cadre development; postgraduate training.
1. Nhận thức chung về văn hóa trường Đảng
1.1. Quan niệm văn hóa trường Đảng
Văn hóa là một phạm trù rộng, phản ánh trình độ phát triển của xã hội loài người trong những giai đoạn lịch sử nhất định. Dưới góc độ khoa học xã hội và nhân văn, văn hóa được hiểu là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử, được tích luỹ, kế thừa và phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của xã hội. Văn hóa vừa là kết quả, vừa là động lực của sự phát triển xã hội, chi phối hành vi, lối sống, chuẩn mực và phương thức hoạt động của con người.
Trong lĩnh vực chính trị, văn hóa biểu hiện ở trình độ nhận thức, hệ giá trị, niềm tin, lý tưởng, phương thức tổ chức và thực hành quyền lực chính trị. Văn hóa chính trị được hiểu là tổng thể những giá trị, chuẩn mực, tri thức và phương thức hành động chính trị được hình thành và chi phối hoạt động chính trị của các chủ thể trong xã hội. Văn hóa chính trị phản ánh bản chất giai cấp, hệ tư tưởng và trình độ phát triển của một chế độ chính trị nhất định; đồng thời có vai trò định hướng nhận thức, thái độ và hành vi chính trị của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”4; “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại. Muốn đạt mục đích phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư”4.
Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, văn hóa chính trị mang bản chất giai cấp công nhân, được soi sáng bởi chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thể hiện ở mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; ở nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng; ở đạo đức cách mạng, phong cách lãnh đạo và phương thức cầm quyền của Đảng. Do đó, việc xây dựng và phát huy văn hóa chính trị luôn là yêu cầu xuyên suốt trong công tác xây dựng Đảng, trong đó hệ thống Trường Đảng giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Văn hóa Trường Đảng là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần được hình thành, bồi đắp và kế thừa trong quá trình xây dựng và phát triển Trường Đảng. Những giá trị này không tồn tại rời rạc mà gắn kết chặt chẽ với sứ mệnh chính trị đặc thù của Trường Đảng, đó là truyền bá, bảo vệ và phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng.
“Văn hóa Trường Đảng được thể hiện rõ ở nhiệm vụ, sứ mệnh của nhà trường, đó là trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp, cán bộ khoa học lý luận chính trị của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội; là trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nghiên cứu đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghiên cứu khoa học chính trị, khoa học lãnh đạo, quản lý phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, học tập, góp phần cung cấp luận cứ khoa học trong việc hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước. Đây là nhiệm vụ cao cả, sứ mệnh thiêng liêng mà Đảng, Nhà nước tin tưởng giao cho Học viện trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán bộ chất lượng cao cho Đảng, Nhà nước.”5
Văn hóa trường Đảng thể hiện ở hệ giá trị cốt lõi như giá trị, chuẩn mực, truyền thống, bản sắc, kỷ cương và tinh thần nêu gương. Các giá trị này có vai trò định hướng tư duy, thái độ và hành vi của đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, học viên; đồng thời chi phối toàn bộ hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản lý của nhà trường.
Văn hóa trường Đảng mang đậm tính Đảng, tính chính trị - tư tưởng, gắn chặt với mục tiêu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Do đó, văn hóa Trường Đảng vừa mang tính ổn định, bền vững, vừa luôn vận động, phát triển để đáp ứng yêu cầu mới của sự nghiệp cách mạng trong từng giai đoạn lịch sử. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Trường Đảng là một trường học để đào tạo những chiến sĩ tiên tiến phấn đấu cho sự nghiệp của giai cấp vô sản”6.
1.2. Đặc trưng của văn hóa Trường Đảng
Một là, tính chính trị, tư tưởng sâu sắc: Đặc trưng nổi bật nhất của văn hóa Trường Đảng là tính chính trị, tư tưởng sâu sắc. Toàn bộ hoạt động của Trường, từ xây dựng chương trình, nội dung đào tạo đến phương pháp giảng dạy, nghiên cứu khoa học đều đặt dưới sự định hướng của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng. Văn hóa Trường Đảng không chỉ truyền đạt tri thức lý luận mà còn góp phần hình thành bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin, lý tưởng cách mạng cho người học. Qua đó, bảo đảm sự thống nhất về tư tưởng, nhận thức và hành động trong đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Hai là, tính tổ chức và kỷ luật cao: Văn hóa Trường Đảng được xây dựng trên nền tảng nguyên tắc tổ chức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh. Điều này thể hiện trong việc tuân thủ các quy định của Đảng, quy chế đào tạo, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của giảng viên và ý thức học tập, rèn luyện của học viên. Tính tổ chức và kỷ luật cao không chỉ bảo đảm trật tự, nền nếp trong hoạt động của nhà trường mà còn góp phần rèn luyện tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc, trách nhiệm – những phẩm chất cần thiết đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị.
Ba là, tính nêu gương và chuẩn mực: Nêu gương và chuẩn mực là đặc trưng xuyên suốt của văn hóa Trường Đảng. Đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là tấm gương về đạo đức, lối sống, phong cách làm việc và tinh thần trách nhiệm. Việc nêu gương trong Trường Đảng có tác dụng lan tỏa mạnh mẽ, góp phần hình thành môi trường giáo dục mẫu mực, trong đó người học được giáo dục không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động thực tiễn, cụ thể và thuyết phục
Bốn là tính kế thừa và phát triển: Văn hóa Trường Đảng mang tính kế thừa các giá trị truyền thống tốt đẹp được hình thành trong suốt quá trình xây dựng và phát triển của hệ thống Trường Đảng. Đồng thời, văn hóa này luôn được bổ sung, phát triển để phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy, phương thức lãnh đạo và quản lý trong bối cảnh mới.
Sự kết hợp hài hòa giữa kế thừa và phát triển giúp văn hóa Trường Đảng vừa giữ được bản sắc, vừa không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động đào tạo.
1.3. Ý nghĩa của văn hóa Trường Đảng
Văn hóa Trường Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng. Trước hết, văn hóa Trường Đảng góp phần định hình môi trường giáo dục chính trị - tư tưởng lành mạnh, tạo nền tảng cho việc nâng cao chất lượng đào tạo lý luận chính trị.
Bên cạnh đó, văn hóa Trường Đảng còn có ý nghĩa trong việc xây dựng và củng cố uy tín, vị thế của Trường Đảng trong hệ thống chính trị và xã hội. Một môi trường văn hóa lành mạnh, chuẩn mực sẽ tạo niềm tin cho người học và các cơ quan, tổ chức sử dụng cán bộ.
Đặc biệt, văn hóa Trường Đảng góp phần hình thành và phát triển nhân cách người cán bộ cách mạng, giúp người học không chỉ vững về lý luận mà còn chuẩn mực về đạo đức, phong cách và phương pháp làm việc, cách tiếp cận vấn đề.
Việc phát huy giá trị cốt lõi của văn hóa Trường Đảng góp phần định hướng tư tưởng, thái độ và hành vi cho toàn bộ các chủ thể tham gia hoạt động đào tạo, bồi dưỡng. Thông qua hệ giá trị và chuẩn mực văn hóa, người dạy và người học có chung hệ quy chiếu trong nhận thức và hành động, bảo đảm sự thống nhất trong thực hiện mục tiêu giáo dục chính trị.
Văn hóa Trường Đảng tạo nền tảng tinh thần và môi trường thuận lợi để nâng cao chất lượng đào tạo. Khi các giá trị văn hóa được thấm sâu vào nội dung, phương pháp và cách thức tổ chức đào tạo, quá trình dạy và học sẽ trở nên nghiêm túc, hiệu quả và có chiều sâu hơn.
Văn hóa Trường Đảng góp phần xây dựng môi trường giáo dục trong sạch, dân chủ, kỷ cương và nhân văn. Môi trường này không chỉ khuyến khích tinh thần học tập, nghiên cứu mà còn tạo điều kiện để người học rèn luyện bản lĩnh, phẩm chất và phong cách lãnh đạo.
Thông qua việc xây dựng và phát huy văn hóa Trường Đảng, bản sắc riêng của hệ thống Trường Đảng được khẳng định rõ nét. Đây là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao uy tín của Trường Đảng trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong tình hình mới.
2. Giá trị cốt lõi của văn hóa Trường Đảng
Hệ giá trị cốt lõi của văn hóa Trường Đảng là hệ chuẩn mực định hướng tư tưởng, hành vi và phương thức hành động của đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên trong toàn hệ thống Trường Đảng. Sáu giá trị cốt lõi không tồn tại tách rời mà gắn bó hữu cơ, tạo thành nền tảng chính trị – tinh thần, bảo đảm cho Trường Đảng giữ vững bản chất cách mạng, tính Đảng, tính khoa học và chất lượng đào tạo trong bối cảnh mới, thể hiện cụ thể như sau:
2.1. Trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc
Trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc là giá trị nền tảng, xuyên suốt, phản ánh bản chất chính trị của Trường Đảng. Trung thành không chỉ là sự khẳng định về mặt tư tưởng, mà là sự kiên định lý tưởng cách mạng, niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, vào con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Giá trị này được thể hiện trước hết ở việc kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; chấp hành nghiêm đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Trung thành tuyệt đối còn thể hiện ở nguyên tắc đặt lợi ích của Đảng, của quốc gia – dân tộc lên trên lợi ích cá nhân trong mọi quyết định và hành động công vụ. Đối với cán bộ, giảng viên, học viên Trường Đảng, trung thành phải được kiểm chứng bằng hành vi cụ thể, bằng sự nhất quán giữa lời nói và việc làm, giữa nhận thức chính trị và thực tiễn công tác.
Việc tự soi rọi thường xuyên là yêu cầu không thể thiếu để giá trị này trở thành thực chất: mỗi cá nhân phải tự đặt câu hỏi về việc nói đi đôi với làm trong chấp hành chủ trương, quy định; về việc đặt lợi ích chung lên trước khi ra quyết định; về bản lĩnh chính trị khi đối diện với những vấn đề phức tạp, nhạy cảm trong thực tiễn.
2.2. Tận tụy cống hiến trong thực thi công vụ
Tận tụy cống hiến trong thực thi công vụ là biểu hiện tập trung của đạo đức công vụ và tinh thần phục vụ Nhân dân của Trường Đảng. Đây là giá trị phản ánh thái độ làm việc nghiêm túc, trách nhiệm, chuyên nghiệp, coi nhiệm vụ được giao là nghĩa vụ chính trị và danh dự cá nhân.
Đối với đội ngũ cán bộ, tận tụy cống hiến thể hiện ở tinh thần trách nhiệm cao, tác phong chuyên nghiệp, sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ, không né tránh việc khó, việc mới; làm việc đúng giờ, đúng hạn, đúng trách nhiệm; chủ động phối hợp, hỗ trợ đồng chí, đồng nghiệp và người học.
Đối với giảng viên, tận tụy cống hiến được thể hiện bằng sự say mê, miệt mài trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học; liên tục cập nhật tri thức mới; gắn lý luận với thực tiễn; coi mỗi bài giảng là một sản phẩm khoa học – chính trị, góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ cho Đảng.
Đối với học viên, tận tụy cống hiến thể hiện ở thái độ học tập nghiêm túc, chấp hành kỷ luật, rèn luyện bản lĩnh chính trị và đạo đức công vụ, hướng tới mục tiêu phụng sự Tổ quốc và Nhân dân sau khi hoàn thành khóa học.
Giá trị này đòi hỏi mỗi cá nhân thường xuyên tự soi rọi về tinh thần trách nhiệm trong công vụ; về ý thức đúng giờ, đúng hạn; về thái độ chủ động, tận tâm trong thực hiện nhiệm vụ và phục vụ Nhân dân.
2.3. Cầu thị – sáng tạo – chất lượng
Cầu thị, sáng tạo và chất lượng là bộ giá trị mang tính động lực, phản ánh yêu cầu đổi mới và phát triển của Trường Đảng trong bối cảnh mới. Cầu thị thể hiện thái độ khiêm tốn, tôn trọng khoa học, lắng nghe ý kiến góp ý, tôn trọng lẫn nhau trong trao đổi học thuật trên nền tảng nguyên tắc chính trị vững chắc.
Sáng tạo là yêu cầu tất yếu trong đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Sáng tạo không tách rời tính Đảng, mà là sự vận dụng linh hoạt, khoa học chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện thực tiễn; là đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng hiện đại, hiệu quả; là ứng dụng khoa học – công nghệ trong quản lý, giảng dạy và học tập.
Chất lượng là thước đo cao nhất và là danh dự của Trường Đảng. Chất lượng thể hiện ở chương trình đào tạo, giáo trình, bài giảng, công trình nghiên cứu khoa học và kết quả rèn luyện của học viên. Chống hình thức, chạy theo thành tích là yêu cầu xuyên suốt trong thực hành giá trị này.
Ba yếu tố cầu thị – sáng tạo – chất lượng tạo thành một vòng lặp phát triển liên tục: cầu thị là điểm khởi đầu, sáng tạo là phương thức, chất lượng là kết quả. Vòng lặp này chỉ vận hành hiệu quả khi được đặt trong khuôn khổ kỷ cương, kỷ luật nghiêm minh.
2.4. Kỷ cương – kỷ luật trong công việc và học tập
Kỷ cương, kỷ luật là điều kiện bảo đảm để các giá trị khác được thực thi một cách thực chất. Đối với Trường Đảng, kỷ cương, kỷ luật không chỉ là yêu cầu quản lý hành chính mà còn là biểu hiện trực tiếp của tính Đảng, tính tổ chức và tính nguyên tắc.
Việc tuân thủ nghiêm nội quy, quy chế về giờ giấc, tác phong, trang phục, phân công nhiệm vụ; chấp hành quy trình chuyên môn trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học là yêu cầu bắt buộc đối với cán bộ, giảng viên, học viên.
Cùng với đó, cần xây dựng và thực hiện hiệu quả cơ chế giám sát, đánh giá, xử lý vi phạm nhằm bảo đảm môi trường sư phạm trong sạch, nghiêm túc, thống nhất. Kỷ cương, kỷ luật góp phần hình thành thói quen tôn trọng tổ chức, tôn trọng quy định của Đảng; là hành trang cần thiết cho công tác lãnh đạo, quản lý sau này của học viên. Kỷ cương, kỷ luật chính là điều kiện bảo đảm để “chất lượng” trở thành thực chất, bền vững, không mang tính hình thức.
2.5. Văn minh ứng xử – nhân văn – đoàn kết
Văn minh ứng xử – nhân văn – đoàn kết là giá trị cốt lõi thể hiện chiều sâu văn hóa và bản sắc của Trường Đảng, đồng thời là thước đo phẩm chất chính trị, đạo đức và phong cách của mỗi cán bộ, giảng viên, học viên trong quá trình giảng dạy, học tập và công tác. Trong bối cảnh Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý cao cấp của Đảng và Nhà nước, yêu cầu về văn minh ứng xử càng đặt ra ở mức độ cao, nghiêm túc và chuẩn mực hơn.
Văn minh ứng xử trước hết được thể hiện ở thái độ lịch sự, tôn trọng, chuẩn mực trong giao tiếp, đề cao truyền thống “tôn sư trọng đạo”, đồng thời bảo đảm không khí học thuật dân chủ, cởi mở, thẳng thắn, khoa học. Việc trao đổi, thảo luận, phản biện trong giảng dạy và học tập cần được thực hiện trên tinh thần xây dựng, dựa trên lý lẽ khoa học, quan điểm chính thống của Đảng, tránh áp đặt, cực đoan hoặc cảm tính.
Tính nhân văn trong văn hóa Trường Đảng thể hiện ở việc lấy con người làm trung tâm, quan tâm đến sự phát triển toàn diện của người học, coi trọng việc hỗ trợ, chia sẻ, đồng hành trong học tập và sinh hoạt. Mỗi cán bộ, giảng viên không chỉ truyền đạt tri thức mà còn đóng vai trò định hướng giá trị, góp phần bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, tác phong cho học viên. Quan hệ giữa thầy và trò, giữa cán bộ với học viên, giữa học viên với nhau cần được xây dựng trên nền tảng tôn trọng, tin cậy và trách nhiệm.
Đoàn kết là điều kiện quan trọng bảo đảm sự thống nhất trong nhận thức và hành động, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị của Học viện. Đoàn kết trong Trường Đảng là đoàn kết có nguyên tắc, gắn với việc chấp hành nghiêm các quy định của Đảng, của Học viện; đồng thời kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, cục bộ, bè phái, làm suy giảm uy tín tập thể. Mỗi cá nhân cần có ý thức gìn giữ đoàn kết nội bộ, tăng cường hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau, vì mục tiêu chung là nâng cao chất lượng đào tạo và xây dựng Học viện ngày càng vững mạnh.
2.6. Nêu gương và trách nhiệm tiên phong
Nêu gương và trách nhiệm tiên phong là yêu cầu xuyên suốt trong xây dựng văn hóa Trường Đảng, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh – nơi đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp cho hệ thống chính trị. Trong môi trường này, mỗi cán bộ, giảng viên, học viên không chỉ học tập và công tác cho bản thân mà còn góp phần định hình hình ảnh, uy tín và giá trị của Trường Đảng.
Đối với đội ngũ cán bộ, giảng viên, nêu gương trước hết thể hiện ở việc gương mẫu về đạo đức, lối sống, tác phong công tác, tinh thần trách nhiệm và ý thức chấp hành kỷ luật. Người cán bộ, giảng viên Trường Đảng phải thực sự là hình mẫu về “nói đi đôi với làm”, đúng giờ, đúng mực, đúng quy định; nghiêm túc trong nghiên cứu, giảng dạy; chuẩn mực trong ứng xử và sinh hoạt. Đặc biệt, cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp cần phát huy vai trò hạt nhân, đi đầu trong đổi mới, dám chịu trách nhiệm, tạo sự lan tỏa tích cực trong tập thể.
Trách nhiệm tiên phong còn được thể hiện ở tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, chủ động đảm nhận việc khó, việc mới trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn. Trong bối cảnh yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đào tạo cán bộ và phát triển lý luận, mỗi cán bộ, giảng viên cần không ngừng cập nhật tri thức, đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng khoa học – công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng và uy tín học thuật của Học viện.
Đối với học viên, nêu gương thể hiện ở ý thức tự giác học tập, rèn luyện; chấp hành nghiêm nội quy, quy chế; tinh thần cầu thị, khiêm tốn, trách nhiệm trong học tập và sinh hoạt tập thể. Học viên Trường Đảng cần xác định rõ trách nhiệm của mình không chỉ trong thời gian học tập tại Học viện mà còn trong việc vận dụng kiến thức, bản lĩnh và phong cách đã được rèn luyện vào thực tiễn công tác sau này.
Nêu gương và trách nhiệm tiên phong phải được cụ thể hóa bằng những hành vi thiết thực, thường xuyên; gắn với cơ chế giám sát, đánh giá; qua đó góp phần xây dựng môi trường Trường Đảng mẫu mực, kỷ cương, hiện đại và giàu bản sắc.
3. Môi trường học tập đặc thù tại hệ thống Trường Đảng
Môi trường học tập tại hệ thống Trường Đảng mang những đặc thù riêng, gắn liền với chức năng, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý cho Đảng và Nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nói chung. Đây là môi trường học tập chính trị - học thuật có tính định hướng cao, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận, rèn luyện bản lĩnh chính trị và hình thành phong cách lãnh đạo, quản lý.
Thứ nhất, môi trường học tập tại hệ thống Trường Đảng có tính Đảng sâu sắc. Nội dung giảng dạy, sinh hoạt học tập và nghiên cứu đều quán triệt lập trường, quan điểm, đường lối của Đảng; gắn lý luận với thực tiễn công tác lãnh đạo, quản lý. Việc cập nhật nghị quyết, chủ trương mới, thảo luận các vấn đề thời sự chính trị - xã hội là nội dung thường xuyên, góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị và năng lực tư duy lý luận cho học viên.
Thứ hai, đây là môi trường học thuật chuyên sâu, với đội ngũ giảng viên, chuyên gia đầu ngành; phương pháp giảng dạy đề cao thảo luận, phản biện khoa học, giảng viên, học viên đồng kiến tạo tri thức; nguồn tư liệu phong phú, đa dạng. Hoạt động nghiên cứu khoa học, kỷ yếu hội thảo, tọa đàm học thuật được tổ chức thường xuyên, tạo điều kiện cho học viên nâng cao năng lực phân tích, tổng hợp và vận dụng lý luận vào thực tiễn.
Thứ ba, môi trường học tập tại Học viện đề cao kỷ cương, nền nếp. Nội quy, quy chế học tập được thực hiện nghiêm túc; yêu cầu cao về tác phong, trang phục, giờ giấc và thái độ học tập. Qua đó, góp phần rèn luyện phong cách làm việc khoa học, chuẩn mực - những phẩm chất cần thiết của người cán bộ lãnh đạo, quản lý.
Thứ tư, môi trường học tập mang đậm tính nhân văn, thân thiện, lấy người dạy và người học làm trung tâm. Các hoạt động tập thể, hỗ trợ học viên, giao lưu học thuật, văn hóa - thể thao được tổ chức đa dạng, góp phần tăng cường gắn kết, tạo không khí học tập tích cực.
Thứ năm, cơ sở vật chất và đời sống văn hóa tại Học viện ngày càng được đầu tư đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu đào tạo, nghiên cứu và sinh hoạt, góp phần xây dựng môi trường học tập toàn diện, lành mạnh, giàu bản sắc văn hóa Trường Đảng.
4. Phát huy giá trị văn hóa Trường Đảng trong đào tạo sau đại học hiện nay
4.1. Phát huy giá trị văn hóa trường Đảng trong đào tạo sau đại học
Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng nguồn nhân lực trình độ cao; đào tạo sau đại học không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ tri thức chuyên sâu mà còn phải góp phần hình thành bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tư duy khoa học và tinh thần trách nhiệm xã hội cho người học. Từ hệ giá trị cốt lõi của văn hóa Trường Đảng, có thể rút ra một số giá trị cần tiếp tục phát huy trong đào tạo sau đại học nói chung.
Thứ nhất, phát huy giá trị về trung thành với mục tiêu, lý tưởng và trách nhiệm xã hội của trí thức. Đào tạo sau đại học cần hướng người học đến việc gắn kết nghiên cứu khoa học với lợi ích chung của đất nước, cộng đồng và xã hội; tránh xu hướng thuần túy bằng cấp, hình thức hoặc chạy theo thành tích cá nhân. Việc định hướng đúng động cơ học tập, nghiên cứu có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng và ý nghĩa của sản phẩm khoa học.
Thứ hai, đề cao tinh thần tận tụy, trách nhiệm và chuyên nghiệp trong học tập và nghiên cứu. Người học sau đại học cần được rèn luyện ý thức tự giác, kỷ luật học thuật, tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc; coi nghiên cứu là quá trình lao động trí tuệ đòi hỏi sự bền bỉ, trung thực và chuẩn mực. Đội ngũ giảng viên, người hướng dẫn cần đồng hành, dẫn dắt, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về chất lượng và chuẩn mực học thuật.
Thứ ba, phát huy mạnh mẽ giá trị cầu thị, sáng tạo và chất lượng. Đào tạo sau đại học phải trở thành môi trường khuyến khích tư duy độc lập, phản biện khoa học, dám đặt vấn đề mới, dám đổi mới cách tiếp cận. Việc coi trọng chất lượng luận văn, luận án, công bố khoa học và giá trị ứng dụng thực tiễn cần được đặt lên hàng đầu, gắn với các chuẩn mực học thuật trong nước và quốc tế.
Thứ tư, tăng cường kỷ cương, kỷ luật và đạo đức học thuật. Kỷ cương là điều kiện bảo đảm để chất lượng đào tạo trở thành thực chất. Đào tạo sau đại học cần kiên quyết phòng, chống các biểu hiện vi phạm đạo đức học thuật như sao chép, gian lận, thiếu trung thực trong nghiên cứu; đồng thời xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá minh bạch, công bằng, dựa trên chuẩn mực khoa học.
Thứ năm, xây dựng môi trường văn minh, nhân văn, tôn trọng và hợp tác học thuật. Quan hệ giữa giảng viên và người học, giữa các nhà khoa học cần được đặt trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau, đối thoại khoa học, chia sẻ tri thức và hỗ trợ cùng phát triển. Một môi trường học thuật nhân văn sẽ tạo động lực học tập, nghiên cứu lâu dài và bền vững.
Thứ sáu, phát huy tinh thần nêu gương và trách nhiệm tiên phong trong cộng đồng học thuật. Đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, đặc biệt là người hướng dẫn sau đại học, cần thực sự là hình mẫu về đạo đức, tác phong, phương pháp nghiên cứu và tinh thần đổi mới. Người học sau đại học cũng cần ý thức rõ vai trò tiên phong của mình trong lan tỏa tri thức, đổi mới sáng tạo và đóng góp cho xã hội.
Việc vận dụng và phát huy các giá trị cốt lõi trong đào tạo sau đại học không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mà còn xây dựng nền tảng văn hóa học thuật lành mạnh, bền vững. Đây là điều kiện quan trọng để đào tạo sau đại học thực sự trở thành động lực phát triển tri thức, khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
4.2. Phát huy các giá trị cốt lõi trong đào tạo thạc sĩ Lãnh đạo học
Đào tạo thạc sĩ Lãnh đạo học có vị trí đặc biệt trong hệ thống đào tạo sau đại học, bởi đây không chỉ là quá trình trang bị tri thức khoa học về lãnh đạo mà còn là quá trình hình thành tư duy chiến lược, bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ và phong cách lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ hiện tại và nguồn cán bộ kế cận. Trong bối cảnh yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị quốc gia và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc vận dụng và phát huy các giá trị cốt lõi trong đào tạo thạc sĩ Lãnh đạo học có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc.
Trước hết, cần phát huy giá trị trung thành với mục tiêu, lý tưởng và lợi ích chung trong đào tạo thạc sĩ Lãnh đạo học. Chương trình đào tạo không chỉ nhằm nâng cao trình độ học vấn mà phải góp phần củng cố lập trường chính trị, ý thức trách nhiệm của người học đối với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Nội dung giảng dạy, nghiên cứu cần gắn chặt lý luận lãnh đạo với thực tiễn lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam; định hướng người học vận dụng tri thức khoa học phục vụ lợi ích chung, tránh tư duy vị lợi, cá nhân hóa tri thức hoặc coi bằng cấp là mục tiêu tự thân.
Thứ hai, phát huy tinh thần tận tụy, trách nhiệm và chuyên nghiệp trong học tập và nghiên cứu. Đào tạo thạc sĩ Lãnh đạo học đòi hỏi người học không chỉ tiếp thu tri thức mà còn phải chủ động nghiên cứu, phân tích các vấn đề lãnh đạo phát sinh từ thực tiễn công tác. Việc xây dựng tác phong học tập nghiêm túc, đúng hạn, đúng quy trình, tuân thủ chuẩn mực học thuật là điều kiện để hình thành phong cách làm việc khoa học - yêu cầu cốt lõi đối với nhà lãnh đạo. Đội ngũ giảng viên và người hướng dẫn cần đóng vai trò định hướng, đồng hành và kiểm soát chất lượng, bảo đảm quá trình đào tạo diễn ra thực chất, hiệu quả.
Thứ ba, đặc biệt coi trọng giá trị cầu thị, sáng tạo và chất lượng trong đào tạo. Lãnh đạo học là lĩnh vực khoa học mang tính liên ngành, gắn chặt với thực tiễn vận động của tổ chức và xã hội. Vì vậy, chương trình đào tạo thạc sĩ cần khuyến khích tư duy phản biện, khả năng đặt vấn đề, phân tích tình huống lãnh đạo cụ thể; tránh lối học thụ động, sao chép mô hình, thiếu sáng tạo. Chất lượng luận văn thạc sĩ phải được xem là thước đo quan trọng của hiệu quả đào tạo, trong đó nhấn mạnh tính mới, tính ứng dụng và khả năng góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn về lãnh đạo, quản lý.
Thứ tư, tăng cường kỷ cương, kỷ luật và đạo đức học thuật trong đào tạo thạc sĩ Lãnh đạo học. Kỷ cương học thuật không chỉ bảo đảm chất lượng đào tạo mà còn góp phần rèn luyện phẩm chất liêm chính, trung thực – những phẩm chất không thể thiếu của người lãnh đạo. Việc tuân thủ nghiêm các quy định về nghiên cứu khoa học, trích dẫn, công bố kết quả; phòng, chống các biểu hiện gian lận, sao chép, hình thức trong học tập và nghiên cứu cần được thực hiện nhất quán, đồng bộ. Qua đó, góp phần hình thành văn hóa học thuật lành mạnh, chuẩn mực.
Thứ năm, xây dựng môi trường đào tạo văn minh, nhân văn và hợp tác học thuật trong chương trình thạc sĩ Lãnh đạo học. Môi trường học tập cần khuyến khích đối thoại, trao đổi, tranh luận khoa học trên tinh thần tôn trọng, lắng nghe và xây dựng. Quan hệ giữa giảng viên và học viên không chỉ là quan hệ truyền thụ tri thức mà còn là quan hệ định hướng, dẫn dắt, chia sẻ kinh nghiệm lãnh đạo và quản lý. Sự gắn kết giữa các học viên – vốn đến từ nhiều lĩnh vực, địa phương khác nhau – cũng là điều kiện quan trọng để hình thành tư duy lãnh đạo đa chiều và năng lực làm việc nhóm.
Thứ sáu, nhấn mạnh giá trị nêu gương và trách nhiệm tiên phong trong đào tạo thạc sĩ Lãnh đạo học. Đội ngũ giảng viên, nhà khoa học cần thực sự là những tấm gương về đạo đức, phong cách làm việc, tinh thần đổi mới và trách nhiệm xã hội. Đồng thời, mỗi học viên cần ý thức rõ vai trò tiên phong của mình, không chỉ trong học tập mà còn trong quá trình vận dụng tri thức lãnh đạo vào thực tiễn công tác sau đào tạo. Việc học tập ở bậc thạc sĩ Lãnh đạo học phải được xem là quá trình tự rèn luyện, tự hoàn thiện để trở thành người lãnh đạo có tầm nhìn, có bản lĩnh và có trách nhiệm.
Việc phát huy các giá trị cốt lõi trong đào tạo thạc sĩ Lãnh đạo học không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học mà còn trực tiếp góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có phẩm chất chính trị vững vàng, năng lực chuyên môn sâu và phong cách lãnh đạo hiện đại. Đây là yêu cầu mang tính chiến lược, lâu dài, đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Kết luận
Văn hóa trường Đảng là bộ phận cấu thành quan trọng của văn hóa chính trị Việt Nam, vừa mang tính lý luận sâu sắc, vừa gắn bó chặt chẽ với thực tiễn công tác xây dựng Đảng và đào tạo đội ngũ cán bộ. Những giá trị cốt lõi của văn hóa trường Đảng được phân tích trong bài thu hoạch đã thể hiện rõ bản chất cách mạng và khoa học của nền giáo dục lý luận chính trị. Đây không chỉ là những chuẩn mực giá trị mang tính truyền thống, mà còn là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học trong hệ thống trường Đảng hiện nay.
Trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động phức tạp, nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị. Do đó, việc phát huy các giá trị văn hóa trường Đảng cần được thực hiện một cách đồng bộ, toàn diện, thông qua việc nâng cao nhận thức, đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo, xây dựng đội ngũ giảng viên đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đồng thời tạo lập môi trường học thuật nghiêm túc, dân chủ, kỷ cương, có cơ chế và chính sách bảo đảm phù hợp.
Khẳng định và phát huy văn hóa trường Đảng trong đào tạo sau đại học, đặc biệt là đào tạo Thạc sĩ Lãnh đạo học, không chỉ có ý nghĩa nâng cao chất lượng đào tạo, mà còn góp phần trực tiếp vào việc củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy khoa học, đạo đức trong sáng và năng lực thực tiễn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Đây cũng là định hướng quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về đổi mới giáo dục lý luận chính trị, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
TS Phạm Ngọc Huyền - Khoa Lưu trữ và Quản trị văn phòng, Học viện Hành chính và Quản trị công
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
