Thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp năm 2025: Tín hiệu phục hồi tích cực của thị trường lao động

Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Thái Nguyên tư vấn chính sách BHTN, việc làm cho người lao động.

Theo báo cáo của Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm (Cục Việc làm), trong năm 2025, cả nước có 816.995 người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, giảm 11,5% so với năm 2024. Trong số này, có 786.969 người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng, đạt tỷ lệ 96,3%. Đây là tỷ lệ cao, cho thấy công tác tiếp nhận, thẩm định và giải quyết hồ sơ ngày càng được cải thiện, bảo đảm quyền lợi kịp thời cho NLĐ.

Xét theo vùng, Đông Nam Bộ tiếp tục là khu vực có số người nộp hồ sơ lớn nhất với hơn 302 nghìn người, chiếm 37% cả nước, tiếp đến là đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, đáng chú ý là phần lớn các địa phương đều ghi nhận xu hướng giảm số hồ sơ so với năm 2024. Trong đó, những trung tâm kinh tế lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai hay Tây Ninh đều có mức giảm đáng kể.

Nguyên nhân của xu hướng này được xác định là do việc triển khai hiệu quả các giải pháp phục hồi và phát triển thị trường lao động, giúp doanh nghiệp duy trì và mở rộng sản xuất, từ đó giữ ổn định lực lượng lao động. Bên cạnh đó, nhu cầu tuyển dụng gia tăng trong bối cảnh kinh tế khởi sắc cũng tạo thêm nhiều cơ hội việc làm, góp phần hạn chế tình trạng thất nghiệp.

Tuy vậy, số liệu BHTN cũng chưa phản ánh đầy đủ thực trạng thất nghiệp, bởi một bộ phận NLĐ không đủ điều kiện hưởng trợ cấp hoặc chưa hoàn tất thủ tục liên quan đến bảo hiểm xã hội nên chưa nộp hồ sơ. Ngoài ra, nhiều trường hợp sau khi nghỉ việc đã nhanh chóng tìm được việc làm mới nên không tham gia hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Về nguyên nhân thất nghiệp, phần lớn NLĐ rơi vào tình trạng mất việc do chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn (43,8%) hoặc hết hạn hợp đồng (24%). Tỷ lệ thất nghiệp do doanh nghiệp giải thể, phá sản hoặc thay đổi cơ cấu chiếm 4,1%, trong khi các nguyên nhân khác chiếm gần 27%. Điều này cho thấy sự biến động của thị trường lao động vẫn chịu ảnh hưởng từ quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp và chuyển dịch kinh tế.

Phần lớn NLĐ rơi vào tình trạng mất việc làm do chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn.

 Đáng chú ý, nhóm lao động trong độ tuổi từ 25 - 40 chiếm tỷ lệ cao nhất trong số người hưởng trợ cấp thất nghiệp (61,1%). Đây là lực lượng lao động chủ lực, có kinh nghiệm và khả năng thích ứng cao, song cũng có xu hướng dịch chuyển việc làm mạnh mẽ hơn để tìm kiếm cơ hội tốt hơn. Lao động nữ chiếm 56,3% tổng số người hưởng trợ cấp, phản ánh những hạn chế nhất định của lao động nữ trong tiếp cận việc làm bền vững.

Xét về trình độ chuyên môn, lao động phổ thông (không có bằng cấp, chứng chỉ nghề) chiếm tỷ lệ lớn nhất, lên tới 61,6%. Trong khi đó, lao động có trình độ đại học trở lên chỉ chiếm 17,8%. Đây là một trong những điểm nghẽn lớn của thị trường lao động hiện nay, khi chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế hiện đại.

Về ngành nghề, phần lớn NLĐ thất nghiệp trước đó làm việc trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo (39,8%) và các ngành dịch vụ (30,3%). Một số nghề có tỷ lệ thất nghiệp cao gồm thợ may, thêu, thợ lắp ráp và nhân viên bán hàng. Điều này phản ánh rõ tác động của tự động hóa và chuyển đổi công nghệ, khi nhiều vị trí lao động giản đơn dần bị thay thế.

Công tác hỗ trợ NLĐ thông qua tư vấn, giới thiệu việc làm tiếp tục được đẩy mạnh. Trong năm 2025, có hơn 2,17 triệu lượt người thất nghiệp được tư vấn, nhưng số người được giới thiệu việc làm mới đạt hơn 170 nghìn người. Bên cạnh đó, chỉ có 22.711 người được hỗ trợ học nghề, tương đương 2,9% số người hưởng trợ cấp. Tỷ lệ này còn khá thấp, cho thấy việc chuyển đổi nghề nghiệp cho NLĐ chưa thực sự hiệu quả.

Về chi trả trợ cấp thất nghiệp, tổng số tiền chi trả trong năm 2025 đạt hơn 21.242 tỷ đồng. Mức hưởng bình quân đạt khoảng 3,8 triệu đồng/người/tháng, tăng 5,3% so với năm trước. Đáng chú ý, có hơn 259 nghìn người được hưởng trợ cấp trên 7 tháng, chủ yếu là những NLĐ có thời gian tham gia BHTN dài.

Một bộ phận nhỏ NLĐ (khoảng 1,2%) được hưởng mức trợ cấp tối đa, tập trung chủ yếu tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Những trường hợp này thường là lao động có thu nhập cao, nghỉ việc do thay đổi môi trường làm việc, áp lực công việc hoặc kết thúc các dự án.

Ngoài ra, trong năm 2025 có 6.530 người đề nghị chuyển hưởng BHTN sang địa phương khác, giảm 19% so với năm trước. Số người chuyển hưởng tập trung ở các vùng kinh tế trọng điểm, nơi thu hút đông lao động di cư. Điều này cho thấy xu hướng dịch chuyển lao động giữa các vùng vẫn tiếp diễn, song đã có dấu hiệu giảm dần.

Nhìn tổng thể, kết quả thực hiện chính sách BHTN năm 2025 cho thấy những chuyển biến tích cực của thị trường lao động, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang phục hồi. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức đặt ra, nhất là vấn đề nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường đào tạo nghề và hỗ trợ chuyển đổi việc làm.

Trong thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách BHTN theo hướng linh hoạt, hiệu quả hơn, đồng thời đẩy mạnh kết nối cung – cầu lao động, nâng cao chất lượng dịch vụ việc làm và tăng cường đào tạo kỹ năng cho NLĐ. Đây là những yếu tố then chốt để bảo đảm an sinh xã hội bền vững và phát triển thị trường lao động hiện đại, thích ứng với bối cảnh mới./.