Hà Nội quyết liệt mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội tự nguyện

Cán bộ Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội tư vấn chính sách BHXH tự nguyện cho người dân.

Quyết tâm thực hiện các mục tiêu bao phủ

Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội (BHXH), nhất là BHXH tự nguyện, có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội toàn dân. Với đặc thù đông dân cư, nhiều loại hình kinh tế và việc làm đa dạng, Hà Nội có số lượng lớn người lao động tự do, tiểu thương, người kinh doanh nhỏ và những người không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Đây là nhóm đối tượng cần được tiếp cận, tư vấn để hiểu rõ quyền lợi và chủ động tham gia hệ thống an sinh xã hội.

Theo lộ trình đề ra, Hà Nội phấn đấu nâng tỷ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH tự nguyện lên 4% trong năm 2026 và 10% vào năm 2030. Cùng với đó, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có 70% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH, trong đó tỷ lệ tham gia BHXH bắt buộc đạt 60%.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, BHXH thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 5996/KH-BHXH triển khai phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số” giai đoạn 2026-2030. Phát triển người tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, gắn với trách nhiệm của từng đơn vị và kết quả thực hiện các chỉ tiêu được giao. Cùng với đó, cơ quan BHXH tăng cường tham mưu với cấp ủy, chính quyền các cấp, phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội nhằm huy động sự vào cuộc đồng bộ trong vận động người dân tham gia.

Trong quá trình triển khai, Hà Nội chú trọng đổi mới công tác tuyên truyền, vận động theo hướng sát cơ sở, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Ngày 9/5/2026, BHXH thành phố tổ chức lễ phát động và ra quân tuyên truyền, vận động phát triển người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình với chủ đề “Bảo hiểm xã hội - điểm tựa an sinh trọn đời”, kết nối trực tuyến tới 25 điểm cầu BHXH cơ sở. Từ ngày 15/10 đến ngày 15/12/2026, thành phố tiếp tục triển khai đợt tuyên truyền cao điểm, tập trung vào người lao động tự do, nông dân, tiểu thương và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.

Nội dung truyền thông tập trung giải đáp những vấn đề người dân quan tâm như quyền lợi, mức đóng, phương thức đóng và điều kiện hưởng chế độ; đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan BHXH, chính quyền địa phương và các tổ chức hỗ trợ phát triển người tham gia.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, BHXH các cơ sở tại Hà Nội đã tổ chức hơn 7.000 cuộc tuyên truyền nhóm nhỏ, với 44.826 lượt người được truyền thông; tổ chức 419 hội nghị tuyên truyền chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT và 200 hội nghị đối thoại với doanh nghiệp. Cổng Thông tin điện tử BHXH thành phố đăng tải 1.043 tin, bài, văn bản, infographic và trả lời 4.730 câu hỏi của người dân, người lao động trên các kênh thông tin.

Tính đến hết tháng 9/2026, toàn thành phố có 152.686 người tham gia BHXH tự nguyện, chiếm 3,73% lực lượng lao động trong độ tuổi, đạt 90,48% kế hoạch. Kết quả này cho thấy những nỗ lực trong phát triển người tham gia, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả vận động, gắn mở rộng diện bao phủ với duy trì quá trình đóng lâu dài.

Tạo thuận lợi để người dân tham gia BHXH tự nguyện

Đối với người lao động tự do, thu nhập không ổn định có thể trở thành rào cản trong việc tham gia và duy trì BHXH tự nguyện lâu dài. Vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện chính sách, các giải pháp hỗ trợ tài chính, tư vấn phù hợp và nâng cao chất lượng phục vụ có vai trò quan trọng, giúp người dân chủ động tham gia, duy trì quá trình đóng theo khả năng kinh tế của gia đình.

Tại Hà Nội, Nghị quyết số 17/2026/NQ-HĐND ngày 2/6/2026 của HĐND thành phố về chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH, BHYT cho các đối tượng chính sách xã hội trên địa bàn là cơ sở để triển khai các giải pháp hỗ trợ người dân. Cùng với nguồn hỗ trợ theo quy định của Nhà nước, chính sách của thành phố góp phần giảm bớt gánh nặng tài chính cho những người thuộc diện thụ hưởng. Việc hướng dẫn cụ thể về điều kiện, mức hỗ trợ, mức đóng và phương thức đóng cũng giúp người dân lựa chọn phương án phù hợp, tăng khả năng duy trì tham gia BHXH tự nguyện lâu dài.

Cùng với hỗ trợ về tài chính, việc giúp người dân hiểu rõ quyền lợi khi tham gia BHXH tự nguyện cũng rất cần thiết. Theo quy định của Luật BHXH năm 2024, người tham gia khi đáp ứng đủ điều kiện sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng và được cấp thẻ BHYT theo quy định. Luật cũng bổ sung chế độ trợ cấp thai sản đối với người tham gia BHXH tự nguyện khi đáp ứng các điều kiện luật định. Những quyền lợi này góp phần tăng tính hấp dẫn của chính sách, giúp người dân có thêm cơ sở cân nhắc việc tham gia và chủ động chuẩn bị nguồn thu nhập khi về già.

Trường hợp bà Vũ Hồng Hạnh (sinh năm 1985, ở phường Hà Đông), từng làm nhân viên tại một trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội, cho thấy nhu cầu tìm hiểu chính sách BHXH khi hoàn cảnh gia đình thay đổi. Năm 2025, do con mắc chứng tự kỷ, bà quyết định nghỉ việc để dành thời gian chăm sóc, đồng hành cùng con, đồng thời không còn tham gia BHXH bắt buộc tại đơn vị.

Sau khi được tư vấn về BHXH tự nguyện, bà Hạnh có thêm thông tin để cân nhắc việc tiếp tục tham gia, hướng tới bảo đảm quyền lợi khi về già. Trường hợp của bà cho thấy, việc tư vấn và hướng dẫn kịp thời có ý nghĩa thiết thực đối với những người phải nghỉ việc để chăm lo gia đình hoặc chuyển sang lao động tự do, giúp họ hiểu rõ hơn về chính sách và chủ động lựa chọn phương án phù hợp với hoàn cảnh của mình.

Bên cạnh đó, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số tiếp tục là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người tham gia. BHXH thành phố Hà Nội chú trọng cung cấp dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VssID - BHXH số, tạo thuận lợi để người dân tra cứu thông tin, theo dõi quá trình tham gia và thực hiện các giao dịch liên quan. Đối với người cao tuổi hoặc những người chưa thành thạo công nghệ, việc duy trì hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở cũng cần được quan tâm để bảo đảm khả năng tiếp cận chính sách.

Cùng với đó, BHXH cơ sở cần phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội huy động nguồn lực xã hội hóa để trao tặng sổ BHXH, thẻ BHYT cho người dân có hoàn cảnh khó khăn. Hoạt động này không chỉ hỗ trợ thiết thực cho người thụ hưởng mà còn góp phần lan tỏa tinh thần sẻ chia, nâng cao nhận thức cộng đồng về ý nghĩa của việc tham gia các chính sách an sinh xã hội.

Để mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện bền vững, Hà Nội cần tiếp tục kết hợp hiệu quả giữa chính sách hỗ trợ, nâng cao chất lượng phục vụ và các giải pháp vận động phù hợp với từng nhóm đối tượng. Qua đó, từng bước thực hiện mục tiêu đến năm 2030 có 10% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH tự nguyện, góp phần mở rộng mạng lưới an sinh và tạo điều kiện để người dân chủ động bảo đảm cuộc sống khi về già./.

Huyền Thu