Hướng dẫn lập hồ sơ giải quyết chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tại Sơn La

Nắm vững quy định về hồ sơ, thủ tục giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi khi xảy ra rủi ro nghề nghiệp.

Bảo đảm quyền lợi người lao động

Sơn La là tỉnh miền núi, biên giới thuộc khu vực Tây Bắc, có địa bàn rộng, dân số trên 1,4 triệu người với 12 dân tộc cùng sinh sống. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, tỉnh có 75 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 13 xã biên giới. Toàn tỉnh hiện có trên 5.300 doanh nghiệp, chi nhánh và văn phòng đại diện, với khoảng 61.000 lao động. Các doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực, chủ yếu là sản xuất, chế biến nông sản; bên cạnh đó, lĩnh vực xây dựng và các ngành nghề có yếu tố nguy hiểm, độc hại cũng tiềm ẩn nguy cơ xảy ra TNLĐ, BNN.

Trong giai đoạn từ 2024 đến tháng 9/2026, toàn tỉnh ghi nhận 15 vụ TNLĐ, làm 01 người chết và 14 người bị thương. Các vụ việc thuộc thẩm quyền được điều tra, xác minh, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan và đưa ra kiến nghị khắc phục, phòng ngừa. Tỉnh cũng tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong điều tra TNLĐ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ quyền lợi của người lao động.

Bên cạnh việc xử lý, khắc phục hậu quả, giải quyết chế độ bảo hiểm TNLĐ có ý nghĩa thiết thực đối với người lao động và gia đình. Các chế độ này góp phần hỗ trợ thu nhập, chi phí chăm sóc sức khỏe, phục hồi khả năng lao động và ổn định cuộc sống sau khi xảy ra rủi ro nghề nghiệp.

Những trường hợp được hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Theo Điều 45 Luật An toàn, vệ sinh lao động, người lao động tham gia bảo hiểm TNLĐ, BNN được hưởng chế độ TNLĐ khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Tai nạn lao động có thể xảy ra tại nơi làm việc và trong giờ làm việc, kể cả trong thời gian thực hiện các nhu cầu sinh hoạt cần thiết được pháp luật cho phép tại nơi làm việc; ngoài nơi làm việc hoặc ngoài giờ làm việc khi thực hiện công việc theo yêu cầu của người sử dụng lao động; hoặc trên tuyến đường từ nơi ở đến nơi làm việc và từ nơi làm việc về nơi ở trong khoảng thời gian, tuyến đường hợp lý.

Một điều kiện quan trọng là người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do TNLĐ thuộc các trường hợp được pháp luật quy định. Tuy nhiên, những trường hợp thuộc diện loại trừ theo khoản 1 Điều 40 Luật An toàn, vệ sinh lao động thì không được hưởng chế độ từ Quỹ bảo hiểm TNLĐ, BNN.

Đối với BNN, Điều 46 Luật An toàn, vệ sinh lao động quy định người lao động phải mắc bệnh thuộc Danh mục BNN do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành và bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do bệnh đó.

Đáng lưu ý, người lao động đã nghỉ hưu hoặc chuyển sang làm công việc khác nhưng sau đó phát hiện mắc BNN trong thời gian pháp luật quy định vẫn có thể được xem xét giám định và giải quyết chế độ nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Việc nắm rõ điều kiện hưởng chế độ giúp người lao động chủ động phối hợp với người sử dụng lao động trong quá trình lập hồ sơ, đồng thời hạn chế tình trạng thiếu giấy tờ hoặc thực hiện chưa đúng trình tự làm ảnh hưởng đến thời gian giải quyết quyền lợi.

Hồ sơ cần những gì?

Đối với chế độ TNLĐ, theo Điều 57 Luật An toàn, vệ sinh lao động, hồ sơ cơ bản gồm: sổ bảo hiểm xã hội; giấy ra viện hoặc trích sao hồ sơ bệnh án đối với trường hợp điều trị nội trú; biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa và văn bản đề nghị giải quyết chế độ TNLĐ theo mẫu quy định.

Đối với chế độ BNN, Điều 58 của Luật quy định hồ sơ gồm: sổ bảo hiểm xã hội; giấy ra viện hoặc trích sao hồ sơ bệnh án sau khi điều trị BNN. Trường hợp không điều trị nội trú tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì có giấy khám BNN. Hồ sơ đồng thời phải có biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa, trừ trường hợp nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp thì sử dụng giấy chứng nhận theo quy định; cùng với văn bản đề nghị giải quyết chế độ BNN theo mẫu.

Trong quá trình lập hồ sơ, người lao động cần phối hợp chặt chẽ với người sử dụng lao động để rà soát, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ. Các thông tin liên quan đến quá trình tham gia bảo hiểm xã hội, tình trạng điều trị, kết quả giám định và đề nghị hưởng chế độ cần bảo đảm chính xác, thống nhất.

Đối với TNLĐ, hồ sơ điều trị và kết quả giám định mức suy giảm khả năng lao động là những căn cứ quan trọng để xem xét giải quyết chế độ. Đối với BNN, việc xác định bệnh thuộc danh mục BNN, hồ sơ khám, điều trị và kết quả giám định có vai trò quan trọng trong quá trình xem xét quyền lợi.

Trường hợp người lao động đã nghỉ hưu hoặc chuyển sang công việc khác nhưng phát hiện BNN trong thời gian được pháp luật quy định, cần chủ động liên hệ với cơ quan, đơn vị có liên quan để được hướng dẫn thực hiện thủ tục khám, giám định và giải quyết chế độ theo quy định.

Tỉnh Sơn La đang đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đến người lao động và doanh nghiệp.

Không để chậm trễ trong giải quyết chế độ

Thời hạn giải quyết hồ sơ cũng là nội dung người lao động và người sử dụng lao động cần đặc biệt lưu ý.

Theo Điều 59 Luật An toàn, vệ sinh lao động, người sử dụng lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ cho cơ quan bảo hiểm xã hội trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hưởng chế độ TNLĐ, BNN theo quy định.

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm giải quyết hưởng chế độ. Trường hợp không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Quy định về thời hạn nhằm nâng cao trách nhiệm của các bên trong quá trình thực hiện chính sách, hạn chế tình trạng hồ sơ bị kéo dài do chậm hoàn thiện hoặc chậm chuyển hồ sơ. Vì vậy, khi xảy ra TNLĐ hoặc phát hiện BNN, người sử dụng lao động cần chủ động phối hợp với người lao động, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và các cơ quan liên quan để hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm việc giải quyết được thực hiện đúng thời hạn.

Bên cạnh chế độ trợ cấp TNLĐ, BNN, người lao động sau khi điều trị còn có thể được xem xét hưởng chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Theo Điều 60 Luật An toàn, vệ sinh lao động, người sử dụng lao động lập danh sách người lao động đã hưởng chế độ TNLĐ, BNN nhưng sức khỏe chưa phục hồi và gửi cơ quan bảo hiểm xã hội trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày xác định người lao động thuộc trường hợp được hưởng chế độ. Trong thời hạn 10 ngày kể từ khi nhận danh sách, cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm giải quyết và chuyển tiền cho đơn vị sử dụng lao động. Trong thời hạn 5 ngày kể từ khi nhận được tiền, người sử dụng lao động phải chi trả trợ cấp cho người lao động.

Phòng ngừa vẫn là giải pháp quan trọng nhất

Thực hiện đúng và đầy đủ chính sách bảo hiểm TNLĐ, BNN là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an sinh, hỗ trợ người lao động khi không may gặp rủi ro. Tuy nhiên, phòng ngừa TNLĐ và BNN vẫn là giải pháp căn cơ, cần được đặt lên hàng đầu.

Đối với doanh nghiệp, cần thực hiện nghiêm các quy định về an toàn, vệ sinh lao động; tổ chức huấn luyện an toàn cho người lao động; thường xuyên nhận diện, đánh giá nguy cơ, kiểm tra máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động; thực hiện các biện pháp cải thiện điều kiện làm việc và trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp với từng vị trí việc làm.

Đối với người lao động, cần chấp hành nghiêm nội quy, quy trình làm việc an toàn; sử dụng đúng và đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân; chủ động nhận diện, thông báo các nguy cơ có thể gây tai nạn hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe; đồng thời thực hiện khám sức khỏe, khám phát hiện BNN theo quy định.

Việc chủ động phòng ngừa, thực hiện đúng quy định về an toàn, vệ sinh lao động và kịp thời hoàn thiện hồ sơ khi phát sinh rủi ro sẽ góp phần bảo vệ tốt hơn sức khỏe, tính mạng và quyền lợi của người lao động.

Với sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan bảo hiểm xã hội, người sử dụng lao động và người lao động, chính sách bảo hiểm TNLĐ, BNN tại Sơn La sẽ tiếp tục được triển khai hiệu quả, bảo đảm đúng đối tượng, đúng chế độ, đúng thời hạn. Qua đó, không chỉ góp phần hỗ trợ người lao động khi gặp rủi ro mà còn nâng cao ý thức phòng ngừa, xây dựng môi trường làm việc an toàn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh./.

Vân Ngọc