Phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong phòng, chống chiến tranh thông tin trên không gian mạng hiện nay

Từ khóa: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; chiến tranh thông tin; không gian mạng; phát huy vai trò; thanh niên quân đội.

Abstract: Information warfare in cyberspace poses new requirements for the mission of national defense, particularly in safeguarding the Party’s ideological foundation and maintaining political and ideological steadfastness within the military. Given their youth, technological proficiency, and direct involvement in various military activities, young members of the Vietnam People’s Army are well-positioned to contribute to preventing, identifying, and addressing misleading information, as well as disseminating authoritative information. Based on an approach that examines their role as active agents in relation to the functions and tasks of the Vietnam People’s Army, this article clarifies the concept and analyzes the key contents and methods of promoting the role of military youth in preventing and combating information warfare in cyberspace today.

Keywords: Safeguarding the Party’s ideological foundation; information warfare; cyberspace; promoting their role; military youth.

1. Đặt vấn đề

Sự phát triển của công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang làm biến đổi sâu sắc phương thức tạo lập, truyền dẫn, tiếp nhận và tác động của thông tin. Bên cạnh những điều kiện thuận lợi cho việc truyền bá tri thức, tăng cường kết nối xã hội và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, không gian mạng cũng tạo môi trường để các hoạt động thao túng, xuyên tạc, giả mạo và gây nhiễu thông tin lan truyền nhanh, tác động trực tiếp đến nhận thức, niềm tin và hành vi của con người. Trong lĩnh vực quân sự, những tác động ấy có thể ảnh hưởng đến sự thống nhất về chính trị, tư tưởng, việc chấp hành kỷ luật, bảo vệ bí mật và thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị.

Để ngăn ngừa những tác động tiêu cực đó, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị đã xác định yêu cầu tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Tiếp đó, Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới xác định: “Công tác tư tưởng phải được tiến hành đồng bộ trên cả không gian thực và không gian số; chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững an ninh tư tưởng trong mọi tình huống” (Bộ Chính trị, 2026, tr.3). Nghị quyết số 25-NQ/TW đồng thời đặt ra yêu cầu chủ động cung cấp thông tin chính thống, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và xử lý khủng hoảng thông tin. Theo đó, đòi hỏi phải phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng trong Quân đội, trong đó thanh niên quân đội.

Tuy nhiên, tiềm năng về sức trẻ, trình độ và khả năng sử dụng công nghệ không tự chuyển hóa thành hiệu quả phòng, chống chiến tranh thông tin; mà sự chuyển hóa đó phụ thuộc vào bản lĩnh chính trị, năng lực nhận diện và xử lý thông tin, ý thức tổ chức kỷ luật, cơ chế lãnh đạo, phân công nhiệm vụ và điều kiện bảo đảm. Vì vậy, làm rõ nội dung và phương thức phát huy vai trò của thanh niên quân đội có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng công tác chính trị, tư tưởng, xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới.

2. Quan niệm và cơ sở phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong phòng, chống chiến tranh thông tin trên không gian mạng

Chiến tranh thông tin trên không gian mạng được tiếp cận trong bài viết là việc các chủ thể sử dụng có tổ chức thông tin, hệ thống truyền thông và công nghệ số nhằm tác động đến nhận thức, tâm lý, niềm tin, quyết định hoặc hoạt động của đối phương để đạt mục tiêu nhất định. Trọng tâm là những hoạt động sử dụng thông tin sai lệch, xuyên tạc, giả mạo, cắt ghép và thao túng dư luận nhằm gây tổn hại đến nền tảng tư tưởng, sự đoàn kết, ổn định chính trị và việc thực hiện nhiệm vụ của Quân đội. Chiến tranh thông tin có phạm vi rộng hơn việc phát tán một tin giả đơn lẻ; đồng thời không thể đồng nhất mọi ý kiến khác biệt, phản biện hợp pháp hoặc sai sót thông tin với hoạt động chiến tranh thông tin. Việc nhận diện phải dựa trên nội dung, nguồn phát, mục đích, phương thức tác động, bối cảnh và căn cứ xác minh cụ thể.

Phòng, chống chiến tranh thông tin trên không gian mạng là tổng thể các hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm chủ động phòng ngừa nguy cơ, nâng cao sức đề kháng về chính trị, tư tưởng, nhận diện và xử lý các hoạt động thao túng thông tin, bảo vệ dữ liệu, bí mật và sự thống nhất trong thực hiện nhiệm vụ. Trong đó, phòng ngừa là nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên; phát hiện, đấu tranh và khắc phục hậu quả là những hoạt động cần tiến hành kịp thời, đúng thẩm quyền. Hiệu quả không chỉ được đo bằng số lượng thông tin được phát hiện hoặc phản bác, mà chủ yếu ở khả năng giữ vững niềm tin có cơ sở, bảo đảm tính chính xác của thông tin, hạn chế sự lan truyền sai lệch và duy trì trạng thái an toàn, ổn định trong cơ quan, đơn vị.

C. Mác khẳng định: “Lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng” (C.Mác và Ph.Ăngghen, tập 1, 1995, tr.580). Sức mạnh của tư tưởng không hình thành chỉ từ việc truyền tải thông điệp, mà được hiện thực hóa khi những nhận thức đúng đắn được chủ thể tiếp nhận, chuyển thành niềm tin và định hướng hành động. Trong môi trường số, nơi thông tin được tiếp nhận nhanh và thường xuyên chịu tác động của cảm xúc, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc cung cấp nội dung chính thống mà còn phải nâng cao năng lực lý giải, kiểm chứng và thuyết phục. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” (Hồ Chí Minh, tập 6, 2011, tr.234). Vận dụng vào công tác tuyên truyền, định hướng trên không gian mạng, hiệu quả phụ thuộc vào sự chính xác của thông tin, phương pháp tiếp cận phù hợp, thái độ tôn trọng người tiếp nhận và khả năng chuyển hóa nhận thức thành hành động tự giác.

Trên cơ sở các quy định của Luật Thanh niên năm 2020, thanh niên quân đội được xác định là bộ phận thanh niên đang học tập, công tác và thực hiện nhiệm vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam; vừa là đối tượng của hoạt động giáo dục, rèn luyện, vừa là chủ thể tham gia xây dựng đơn vị, bảo vệ Tổ quốc. Vai trò của thanh niên quân đội trong phòng, chống chiến tranh thông tin thể hiện ở khả năng đóng góp vào sự vững vàng về chính trị, tư tưởng, năng lực nhận diện nguy cơ, hoạt động thông tin, tuyên truyền và chấp hành kỷ luật, bảo vệ bí mật. Việc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn về an ninh mạng, tác chiến không gian mạng hoặc xử lý vi phạm thuộc trách nhiệm của lực lượng, cơ quan có thẩm quyền; không thể suy rộng thành quyền tự tiến hành các hoạt động nghiệp vụ của mọi đoàn viên, thanh niên trong Quân đội.

Từ những nội dung trên, có thể hiểu: phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong phòng, chống chiến tranh thông tin trên không gian mạng là tổng thể hoạt động lãnh đạo, giáo dục, bồi dưỡng, tổ chức, phối hợp và tạo điều kiện của các chủ thể có trách nhiệm, gắn với sự tự giác, chủ động, sáng tạo của thanh niên, nhằm chuyển hóa tiềm năng, phẩm chất và năng lực của họ thành những đóng góp thiết thực trong phòng ngừa, nhận diện, đấu tranh với hoạt động thao túng thông tin, bảo vệ nền tảng tư tưởng, bí mật quân sự và sự ổn định chính trị, tư tưởng của Quân đội, phù hợp chức trách, nhiệm vụ và quy định của pháp luật. Theo đó, nội dung phát huy xác định những phương diện, vai trò cần được khơi dậy và hiện thực hóa; phương thức phát huy xác định cách thức tổ chức các tác động để vai trò ấy được thực hiện thường xuyên, hiệu quả.

3. Nội dung phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong phòng, chống chiến tranh thông tin trên không gian mạng hiện nay

Một là, phát huy vai trò chủ động của thanh niên quân đội trong củng cố bản lĩnh chính trị, giữ vững sự thống nhất về nhận thức, tư tưởng và ý chí thực hiện nhiệm vụ.

Bản lĩnh chính trị là nền tảng chi phối thái độ và hành vi của quân nhân trước những tác động trái chiều của môi trường thông tin. Các hoạt động chiến tranh thông tin hướng đến sự dao động về niềm tin, hình thành nghi ngờ thiếu căn cứ, chia rẽ quan hệ giữa quân nhân với tổ chức, giữa Quân đội với Nhân dân, từ đó làm suy giảm ý chí, trách nhiệm và tính thống nhất trong thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy, phát huy vai trò của thanh niên quân đội trước hết phải hướng đến xây dựng khả năng nhận thức đúng đắn, đánh giá vấn đề trên cơ sở lý luận, pháp luật và thực tiễn; không tiếp nhận thông tin theo tâm lý đám đông hoặc phản ứng cảm tính. Nội dung này được thể hiện qua sự tích cực học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; nhận thức rõ bản chất, truyền thống, chức năng và nhiệm vụ của Quân đội; phân biệt được thông tin đã xác minh với nhận định chủ quan hoặc nội dung bị xuyên tạc. Cùng với đó, thanh niên cần chủ động trao đổi, giải đáp những vấn đề nảy sinh trong học tập, công tác, không để khoảng trống nhận thức kéo dài thành tâm lý hoài nghi, mất phương hướng. Phát huy bản lĩnh chính trị không đồng nghĩa với né tránh vấn đề phức tạp, mà đòi hỏi năng lực xem xét khách quan, nhận diện đúng bản chất và giữ vững nguyên tắc trong hành động. Đồng thời, việc rèn luyện phẩm chất, trách nhiệm và ý thức kỷ luật của quân nhân trẻ phải gắn với yêu cầu phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân theo Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.

Hai là, phát huy vai trò xung kích của thanh niên quân đội trong nhận diện, kiểm chứng và cảnh báo sớm nguy cơ thao túng thông tin.

Đặc điểm nổi bật của môi trường số là tốc độ lưu chuyển thông tin nhanh và dung lượng lớn, nội dung đa định dạng và khả năng tạo dựng hình ảnh, âm thanh, video giả bằng công nghệ mới. Một thông tin thiếu chính xác khi được lặp lại trên nhiều tài khoản hoặc lồng ghép trong sản phẩm có hình thức đáng tin cậy dễ tạo cảm giác đã được xác nhận. Do đó, yêu cầu đối với thanh niên quân đội không chỉ là nhận biết dấu hiệu bất thường, mà còn phải hình thành năng lực kiểm tra nguồn gốc, đối chiếu dữ kiện, nhận diện thủ pháp cắt ghép, gán ghép phát ngôn, lợi dụng sự kiện nhạy cảm và kích động phản ứng cực đoan.

Vai trò xung kích của thanh niên quân đội được thể hiện ở thái độ thận trọng trước thông tin chưa kiểm chứng; chủ động tra cứu nguồn chính thống; đánh giá sự phù hợp giữa hình ảnh, thời điểm, bối cảnh và nội dung; kịp thời phản ánh dấu hiệu nghi vấn qua kênh được quy định. Đối với các cơ quan, đơn vị có chức năng chuyên môn, thanh niên được giao nhiệm vụ có thể tham gia nghiên cứu công cụ hỗ trợ phân tích dữ liệu công khai, phát hiện dấu hiệu giả mạo hoặc tổng hợp xu hướng thông tin theo quy trình nghiệp vụ. Việc phát hiện phải đi liền với xác minh và phân loại; không suy đoán chủ thể, không công khai thông tin chưa được phép và không tự ý thực hiện các biện pháp kỹ thuật vượt thẩm quyền.

Ba là, phát huy vai trò tích cực của thanh niên quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác thông tin sai trái, đồng thời lan tỏa nội dung chính xác, tích cực và có sức thuyết phục.

Phòng, chống chiến tranh thông tin không thể chỉ dựa vào việc bác bỏ những nội dung sai lệch sau khi đã xuất hiện. Nếu thiếu thông tin kịp thời, đầy đủ và dễ tiếp nhận, khoảng trống thông tin có thể bị lấp đầy bởi suy diễn, tin đồn hoặc các thông điệp có chủ đích. Bởi vậy, phát huy vai trò của thanh niên cần kết hợp chặt chẽ giữa bảo vệ cái đúng với nhận diện, đấu tranh trước cái sai; giữa cung cấp luận cứ khoa học với truyền tải những giá trị tích cực từ thực tiễn xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc.

Thanh niên quân đội có thể tham gia xây dựng bài viết, sản phẩm truyền thông, diễn đàn trao đổi và hoạt động tuyên truyền được giao; đưa ra lập luận dựa trên chứng cứ, nguồn chính thức và ngôn ngữ chuẩn mực, phù hợp từng đối tượng. Đối với những vấn đề có ý kiến khác nhau, cần phân định rõ phản biện mang tính xây dựng, biểu đạt quan điểm hợp pháp với việc cố ý bóp méo sự thật hoặc kích động vi phạm pháp luật. Một nội dung phản bác chỉ có sức thuyết phục bền vững khi bảo đảm tính chân thực, logic, thái độ văn hóa và khả năng giải thích nguyên nhân của sự sai lệch. Việc lan tỏa thông tin tích cực phải phản ánh thực chất, không phóng đại thành tích, không thay thế chứng cứ bằng khẩu hiệu và không tạo thêm sự đối đầu không cần thiết trên môi trường mạng.

Bốn là, phát huy vai trò sáng tạo của thanh niên quân đội trong ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới hoạt động thông tin, giáo dục trên không gian mạng.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị nhấn mạnh: “Bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an toàn thông tin của tổ chức và cá nhân là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” (Bộ Chính trị, 2024, tr.2). Đối với thanh niên quân đội, khả năng tiếp cận công nghệ cần được chuyển thành năng lực sử dụng công cụ số có trách nhiệm, đóng góp trực tiếp cho công tác tuyên truyền, giáo dục, kiểm chứng thông tin và quản lý rủi ro truyền thông theo nhiệm vụ được giao.

Nội dung phát huy không giới hạn ở thành thạo phần mềm hoặc phương tiện kỹ thuật, mà bao gồm khả năng thiết kế thông điệp phù hợp nền tảng, xây dựng học liệu trực quan, vận dụng công cụ kiểm chứng nguồn tin, nhận diện nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo sinh và đề xuất quy trình phản hồi thông tin hiệu quả. Những thanh niên có chuyên môn phù hợp có thể tham gia nghiên cứu, cải tiến công cụ hỗ trợ tổng hợp dữ liệu, giáo dục kỹ năng số, xây dựng kho tư liệu chính thống dùng chung trong phạm vi được phép. Đồng thời, phải nhận thức rõ giới hạn của công nghệ: kết quả do hệ thống tự động tạo ra cần được con người kiểm tra; thông tin nội bộ, dữ liệu cá nhân và tài liệu quân sự không được nhập vào nền tảng không được phép sử dụng. Sáng tạo chỉ có giá trị khi đi cùng tính chính xác, an toàn và kỷ luật.

Năm là, phát huy vai trò gương mẫu của thanh niên quân đội trong thực hành văn hóa số, chấp hành kỷ luật phát ngôn và bảo vệ bí mật của Nhà nước, của Quân đội.

Trong môi trường mạng, một hành vi chia sẻ thiếu thận trọng có thể làm lộ lọt dữ liệu, gây hiểu nhầm về chủ trương hoặc tạo điều kiện để thông tin cá nhân, hình ảnh đơn vị bị khai thác sai mục đích. Vì vậy, năng lực phòng, chống chiến tranh thông tin phải được biểu hiện trước hết ở tính kỷ luật trong tiếp nhận, sử dụng và truyền tải thông tin. Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước số 117/2025/QH15 cùng những quy định chuyên ngành có liên quan đã tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý, bảo vệ thông tin, dữ liệu và bí mật trong môi trường số.

Thanh niên quân đội cần gương mẫu trong kiểm chứng trước khi chia sẻ; không đăng tải nội dung, hình ảnh, vị trí, hoạt động hoặc tài liệu thuộc phạm vi hạn chế; không sử dụng tài khoản cá nhân để phát ngôn thay cơ quan, đơn vị; tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khi tham gia thảo luận. Tính gương mẫu còn thể hiện ở ý thức hỗ trợ đồng chí, đồng đội nâng cao kỹ năng bảo vệ tài khoản, dữ liệu và nhận diện lừa đảo, giả mạo. Khi hành vi đúng được duy trì thành thói quen tập thể, mỗi quân nhân trẻ không chỉ tự bảo vệ mình mà còn góp phần xây dựng môi trường thông tin an toàn, lành mạnh trong cơ quan, đơn vị.

4. Phương thức phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong phòng, chống chiến tranh thông tin trên không gian mạng hiện nay

Thứ nhất, thông qua sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và hoạt động chỉ đạo, quản lý của chỉ huy, cơ quan chức năng các cấp.

Phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến chính trị, tư tưởng, an ninh mạng và bí mật quân sự phải đặt dưới sự lãnh đạo tập trung, thống nhất cấp ủy, tổ chức đảng và quản lý chặt chẽ theo chức năng, nhiệm vụ. Cấp ủy, tổ chức đảng cần cụ thể hóa các nghị quyết, quy định của Đảng, Nhà nước và Quân đội thành chủ trương, kế hoạch phù hợp với đặc điểm đối tượng thanh niên và yêu cầu của từng cơ quan, đơn vị. Trọng tâm là xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, lực lượng tham gia, phạm vi thông tin được tiếp cận và trách nhiệm phối hợp; khắc phục tình trạng giao nhiệm vụ chung chung hoặc coi việc phòng, chống chiến tranh thông tin chỉ là hoạt động tuyên truyền mang tính thời điểm.

Trong tổ chức thực hiện, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy và cơ quan chính trị giữ vai trò định hướng, quản lý và tổ chức hoạt động; các cơ quan chuyên môn bảo đảm hướng dẫn nghiệp vụ theo thẩm quyền. Nghị quyết số 25-NQ/TW yêu cầu chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin và tạo đồng thuận bằng thông tin chính thống, đối thoại, thuyết phục. Vận dụng vào đơn vị quân đội, lãnh đạo cần kết hợp chặt chẽ việc cung cấp thông tin kịp thời với nắm bắt, giải quyết những vấn đề tư tưởng thực tế của thanh niên. Khi trách nhiệm được phân định rõ, chủ thể thanh niên mới có điều kiện phát huy sáng kiến mà không vượt khỏi nguyên tắc tổ chức và kỷ luật quân đội.

Thứ hai, thông qua giáo dục chính trị, bồi dưỡng lý luận, kiến thức pháp luật và rèn luyện kỹ năng nhận diện, xử lý thông tin theo tình huống.

Giáo dục là phương thức cơ bản để chuyển những yêu cầu khách quan của nhiệm vụ thành nhận thức, niềm tin và hành vi tự giác của thanh niên. Nội dung giáo dục cần kết hợp kiến thức chính trị, tư tưởng với kiến thức pháp luật, quy định của Quân đội và kỹ năng số; làm rõ sự khác nhau giữa tin giả, thông tin thiếu căn cứ, quan điểm phản biện hợp pháp và hoạt động thao túng thông tin có chủ đích. Đặc biệt, cần nâng cao khả năng nhận diện những thủ pháp phổ biến như cắt ghép hình ảnh, giả mạo danh tính, đưa thông tin đúng vào bối cảnh sai, sử dụng tiêu đề kích động cảm xúc hoặc tái phát tán nội dung cũ như sự kiện mới.

Về hình thức, cần kết hợp bài giảng, sinh hoạt chính trị, tọa đàm, thảo luận nhóm với phân tích tình huống truyền thông giả định. Từng tình huống phải yêu cầu thanh niên xác định nguồn, đối chiếu căn cứ, đánh giá mức độ tin cậy, nhận biết giới hạn thẩm quyền và lựa chọn cách báo cáo, xử lý phù hợp. Kết quả giáo dục cần được kiểm tra bằng năng lực giải quyết tình huống, chất lượng sản phẩm và sự chuyển biến trong hành vi sử dụng mạng, thay vì chỉ căn cứ vào số buổi học hoặc tỷ lệ tham gia. Phương thức này góp phần chuyển từ truyền đạt kiến thức một chiều sang hình thành năng lực tự phòng ngừa và ứng phó có trách nhiệm.

Thứ ba, thông qua hoạt động của tổ chức Đoàn Thanh niên và các phong trào hành động cách mạng gắn với nhiệm vụ chính trị của đơn vị.

Tổ chức Đoàn Thanh niên có khả năng tập hợp, giáo dục, động viên và tạo môi trường để thanh niên thể hiện tính xung kích, sáng tạo. Vì vậy, cần đưa nhiệm vụ phòng, chống chiến tranh thông tin vào chương trình công tác Đoàn và phong trào thanh niên bằng những mục tiêu cụ thể, phù hợp chức năng của từng đơn vị. Các hoạt động như diễn đàn nhận diện thông tin sai lệch, cuộc thi tìm hiểu pháp luật về an ninh mạng, xây dựng sản phẩm truyền thông chính thống, ngày hội kỹ năng số, câu lạc bộ nghiên cứu và nhóm hỗ trợ công nghệ có thể tạo cơ hội để thanh niên vận dụng tri thức vào thực tiễn.

Tuy nhiên, hiệu quả của tổ chức Đoàn Thanh niên không nằm ở số lượng phong trào mà ở mức độ giải quyết yêu cầu thực tiễn và sự tiến bộ của đoàn viên. Mỗi mô hình cần có nhiệm vụ rõ, sản phẩm cụ thể, người phụ trách và tiêu chí đánh giá, đồng thời phối hợp với cơ quan chính trị và cơ quan chức năng trong thẩm định nội dung. Cần phân biệt hoạt động giáo dục, tuyên truyền, lan tỏa thông tin được phép với nhiệm vụ chuyên môn về tác chiến hoặc an ninh mạng chỉ do lực lượng được giao thực hiện. Kết hợp chặt chẽ tổ chức hoạt động tập thể với bồi dưỡng hạt nhân nòng cốt sẽ tạo ra sự lan tỏa trong thanh niên, đồng thời giữ vững tính định hướng, nền nếp và kỷ luật.

Thứ tư, thông qua cung cấp thông tin chính thống, đối thoại và tổ chức truyền thông phù hợp với đặc điểm tiếp nhận thông tin của thanh niên.

Một trong những điều kiện để thông tin sai lệch phát sinh và lan rộng là sự chậm trễ, thiếu thống nhất hoặc khó tiếp cận của thông tin xác thực. Do đó, các cơ quan, đơn vị cần duy trì kênh cung cấp thông tin chính thống, kịp thời giải thích những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi, trách nhiệm và nhiệm vụ của quân nhân; không để tin đồn thay thế thông tin của tổ chức. Đối với vấn đề phức tạp, nhạy cảm, hoạt động thông tin phải tuân thủ chế độ phát ngôn và quy định bảo mật; những nội dung chưa đủ điều kiện công bố cần được giải thích về phạm vi cung cấp, tránh suy đoán hoặc khẳng định vượt căn cứ.

Bên cạnh tuyên truyền trực tiếp, có thể sử dụng các sản phẩm số ngắn gọn, có nguồn rõ ràng, hình thức trực quan và ngôn ngữ phù hợp với thanh niên trên những kênh được cấp có thẩm quyền cho phép. Đối thoại cần được coi trọng để tiếp nhận câu hỏi, nhận biết vướng mắc thực tế và điều chỉnh nội dung giáo dục. Tính thuyết phục của truyền thông không đồng nhất với số lượt xem, chia sẻ; quan trọng hơn là mức độ chính xác, khả năng làm rõ vấn đề và tác động đến nhận thức, hành vi. Phối hợp giữa tuyên truyền với giải quyết kịp thời những khó khăn thực tế cũng là cơ sở hạn chế sự lợi dụng, xuyên tạc các vấn đề nảy sinh trong đơn vị.

Thứ năm, thông qua phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức, lực lượng và ứng dụng công nghệ trong phạm vi nhiệm vụ, thẩm quyền được giao.

Phòng, chống chiến tranh thông tin vừa là nhiệm vụ về chính trị, tư tưởng, vừa liên quan đến công nghệ, pháp luật và tổ chức thực hiện. Do đó, phát huy vai trò của thanh niên phải đặt trong cơ chế phối hợp giữa cơ quan chính trị, cơ quan chức năng về công nghệ thông tin, bảo vệ an ninh, cơ quan báo chí, truyền thông quân đội và tổ chức Đoàn Thanh niên theo phân công của cấp có thẩm quyền. Trong cơ chế đó, tổ chức Đoàn Thanh niên chủ động phát hiện nhu cầu bồi dưỡng và huy động sáng kiến của đoàn viên; cơ quan chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật, xác minh, đánh giá rủi ro; cơ quan chính trị định hướng nội dung, bảo đảm sự thống nhất về tư tưởng và trách nhiệm phát ngôn.

Luật An ninh mạng năm 2025, Nghị định số 327/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 quy định về phòng ngừa, xử lý thông tin và hành vi sử dụng công nghệ thông tin, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng; Nghị định số 343/2026/NĐ-CP ngày 03/9/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật An ninh mạng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và ngăn chặn xung đột thông tin trên không gian mạng đã đặt ra khung pháp lý mới liên quan đến phòng ngừa, xử lý thông tin, hành vi xâm phạm an ninh trên không gian mạng và lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng. Vì vậy, việc sử dụng công nghệ hỗ trợ phát hiện, phân tích và quản lý thông tin phải đi cùng phân quyền truy cập, kiểm soát dữ liệu, kiểm tra kết quả và trách nhiệm của người thực hiện. Những sản phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo cần được kiểm chứng trước khi phổ biến; không để công nghệ thay thế phán đoán chính trị, trách nhiệm pháp lý và sự xem xét của cơ quan có thẩm quyền. Cách phối hợp này tạo điều kiện phát huy sở trường của thanh niên mà vẫn bảo đảm tính chuyên nghiệp, thống nhất và an toàn.

Thứ sáu, thông qua tự giáo dục, tự rèn luyện của thanh niên quân đội gắn với kiểm tra, đánh giá, biểu dương và nhân rộng những cách làm hiệu quả.

Mọi tác động lãnh đạo, giáo dục và tổ chức chỉ phát huy hiệu quả bền vững khi chuyển hóa thành nhu cầu tự giác của từng quân nhân trẻ. Bởi vậy, cần hướng dẫn thanh niên xây dựng kế hoạch tự học về lý luận chính trị, pháp luật, kỹ năng số; hình thành thói quen kiểm chứng thông tin; tự điều chỉnh cách ứng xử, phát ngôn và bảo vệ dữ liệu trong quá trình sử dụng mạng. Đồng thời, mỗi quân nhân phải nhận thức rõ trách nhiệm phản ánh, báo cáo dấu hiệu bất thường qua kênh quy định, chủ động khắc phục sai sót và tiếp thu góp ý của tổ chức, đồng đội.

Quá trình tự rèn luyện cần gắn với cơ chế kiểm tra, đánh giá khách quan của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng và tổ chức Đoàn Thanh niên. Các tiêu chí có thể tập trung vào sự tiến bộ về nhận thức, khả năng xử lý tình huống, mức độ chấp hành kỷ luật thông tin, chất lượng sản phẩm được giao và hiệu quả phối hợp. Cần tránh đánh giá hình thức bằng tần suất đăng bài, số lượt tương tác hoặc những chỉ số chưa phản ánh đúng chất lượng. Kịp thời biểu dương cá nhân, tập thể có sáng kiến hữu ích; đồng thời chấn chỉnh hành vi chia sẻ thiếu kiểm chứng, phát ngôn không đúng thẩm quyền hoặc vi phạm bảo mật. Sự kết hợp giữa động lực tự thân và yêu cầu tổ chức sẽ góp phần đưa hoạt động phòng, chống chiến tranh thông tin trở thành trách nhiệm thường xuyên của thanh niên quân đội.

5. Kết luận

Phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong phòng, chống chiến tranh thông tin trên không gian mạng là yêu cầu khách quan của nhiệm vụ xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện chuyển đổi số. Vai trò đó được biểu hiện tập trung ở bản lĩnh chính trị, năng lực nhận diện và kiểm chứng, khả năng đấu tranh và lan tỏa thông tin có căn cứ, tinh thần sáng tạo trong ứng dụng công nghệ và ý thức gương mẫu chấp hành pháp luật, kỷ luật quân đội. Những nội dung này chỉ có thể được hiện thực hóa thông qua hệ thống phương thức đồng bộ, kết hợp giữa lãnh đạo, quản lý với giáo dục, tổ chức phong trào, cung cấp thông tin, phối hợp lực lượng và tự rèn luyện của mỗi quân nhân trẻ. Trong tổ chức thực hiện, cần quán triệt thống nhất nguyên tắc chủ động phòng ngừa, lấy thông tin chính xác và năng lực thuyết phục làm cơ sở, lấy kỷ luật và bảo vệ bí mật làm giới hạn bắt buộc, lấy kết quả thực chất làm thước đo. Qua đó, tiềm năng và sức sáng tạo của thanh niên quân đội được chuyển thành đóng góp cụ thể, góp phần giữ vững trận địa chính trị, tư tưởng, bảo đảm an toàn thông tin và nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới./.

-----------------------------------

Tài liệu tham khảo:

(1) Bộ Chính trị, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

(2) Bộ Chính trị, Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới.

(3) C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 1, Nxb CTQG-ST, H.1995.

(4) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb CTQG-ST, H.2011.

(5) Quốc hội, Luật Thanh niên số 57/2020/QH14 ngày 16/6/2020.

(6) Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.

(7) Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

(8) Quốc hội, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, ngày 10/12/2025.

(9) Quốc hội, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước số 117/2025/QH15, ngày 10/12/2025.

(10) Chính phủ, Nghị định số 327/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 về phòng ngừa, xử lý thông tin và hành vi sử dụng công nghệ thông tin, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng.

(11) Chính phủ, Nghị định số 343/2026/NĐ-CP ngày 03/9/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật An ninh mạng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và ngăn chặn xung đột thông tin trên không gian mạng.

Trung tá, ThS Lê Hải Ninh - Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng