Từ khóa: chính quyền địa phương 02 cấp; chuyển đổi số; tỉnh Đồng Tháp.
Abstract: Digital transformation is one of the key drivers of innovation in national governance and of improvements in the effectiveness and efficiency of the state administrative apparatus in the new era of development. This article analyzes the theoretical foundations and practical implementation of digital transformation in the operation of the two-tier local government model in Dong Thap Province. It evaluates the achievements made while identifying difficulties, limitations, and emerging challenges during implementation. On this basis, the article proposes several solutions to address bottlenecks, overcome barriers, and accelerate digital transformation, thereby improving the quality of services provided to citizens and businesses and enhancing the operational effectiveness of local governments in response to the country's development requirements in the new period.
Keywords: two-tier local government; digital transformation; USA Province.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số là động lực cốt lõi để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước. Đây không chỉ là sự thay đổi về công nghệ mà là cuộc cách mạng về thể chế và tư duy quản trị. Trong bối cảnh cả nước đang cùng vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc tối ưu hóa vận hành chính quyền địa phương thông qua công nghệ số là yêu cầu cấp thiết để xây dựng nền hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đồng thời là chìa khóa để Việt Nam tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức để vững bước tiến vào tiến vào kỷ nguyên mới.
Trong việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, tỉnh Đồng Tháp luôn là địa phương tiên phong gương mẫu, khẩn trương đẩy mạnh chuyển đổi số vận hành các trung tâm điều hành thông minh, tạo nền tảng vững chắc cho quản trị số, kiến tạo, phục vụ, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Tuy nhiên, vẫn còn không ít những khó khăn và thách thức nhất định trong chuyển đổi số tại tỉnh, một số chỉ tiêu chưa đạt, mặc dù mục tiêu quốc gia là 100% trong năm 2025, nhưng tỷ lệ thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính của tỉnh Đồng Tháp mới chỉ đạt 39,93%(1); ngoài ra, công tác số hóa dữ liệu lịch sử từ trước khi sắp xếp địa giới hành chính diễn ra còn chậm, việc chuyển dịch dữ liệu từ hệ thống cũ sang hệ thống hợp nhất chưa kịp thời… Vì vậy, nghiên cứu lý luận và vận dụng lý luận vào thực tiễn, từ thực tiễn đề xuất giải pháp chuyển đổi số trong vận hành chính quyền địa phương 02 cấp tại tỉnh Đồng Tháp là yêu cầu cấp thiết khách quan trong giai đoạn bước vào kỷ nguyên mới.
2. Nội dung
2.1. Lý luận về chuyển đổi số trong quản trị nhà nước
Chuyển đổi số là bước phát triển tiếp theo của tin học hóa, có được nhờ sự tiến bộ vượt bậc của những công nghệ mới mang tính đột phá, gọi chung là công nghệ số(2). Do đó có thể hiểu, chuyển đổi số là quá trình chuyển hoá tổng thể và toàn diện của cá nhân, tổ chức về cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất trên nền tảng công nghệ số.
Chuyển đổi số trong quản trị nhà nước là sự chuyển đổi về tư duy, hướng tới mô hình kiến tạo và phục vụ; thích ứng với thực tế; kiến tạo thực tế thông qua việc thiết kế các chính sách và hệ thống công vụ phù hợp, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; dựa trên dữ liệu và tương tác số, thay thế dần phương thức hành chính truyền thống.
Quá trình chuyển đổi toàn bộ quy trình nghiệp vụ hành chính từ môi trường truyền thống sang môi trường dữ liệu số, đảm bảo tính liên thông và tính thời gian thực; giúp nâng cao tính chính danh của thể chế, mở rộng không gian quản trị và tăng cường khả năng phản ứng chính sách linh hoạt. Quá trình này giúp thu hẹp khoảng cách giữa chính quyền và nhân dân, tạo ra sự minh bạch tuyệt đối và nâng cao năng lực phản ứng chính sách trước những biến động của thực tiễn.
2.2. Thực tiễn chuyển đổi số trong vận hành chính quyền địa phương 02 cấp tại tỉnh Đồng Tháp
Thời gian qua, công cuộc chuyển đổi số quốc gia được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước và đạt nhiều kết quả tích cực. Trong tiến trình đó, tỉnh Đồng Tháp đã chủ động triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, đạt kết quả đáng ghi nhận trong kết nối, tích hợp dữ liệu và giải quyết thủ tục hành chính. Tỉnh đã khẩn trương đưa Trung tâm Chuyển đổi số vào hoạt động, từng bước hình thành nền tảng kết nối, chia sẻ dữ liệu dùng chung, đồng thời bảo đảm hạ tầng kỹ thuật phục vụ vận hành thông suốt. Đến nay, hệ thống của tỉnh đã được tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia; việc cấp định danh điện tử được triển khai, tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp thực hiện dịch vụ công trực tuyến và nộp hồ sơ từ xa.
Đáng chú ý, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp bước đầu được gắn với số hóa quy trình nghiệp vụ, thúc đẩy cải cách hành chính theo hướng công khai, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được giải quyết đúng hạn và trước hạn duy trì ổn định ở mức trên 90%. Tính đến tháng 11/2025, tỷ lệ thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính của tỉnh đạt 39,93%(3); mức độ hài lòng của người dân đạt trên 80%(4). Những kết quả này bước đầu cho thấy vai trò của chuyển đổi số trong nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương, cải thiện chất lượng cung ứng dịch vụ công và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.
Những số liệu trên khẳng định chuyển đổi số tại Đồng Tháp không chỉ dừng lại ở việc xây dựng hạ tầng mà đã đi vào thực chất, giúp thay đổi căn bản phương thức tương tác giữa chính quyền và người dân trên môi trường số hoá.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong vận hành chính quyền địa phương 02 cấp tại tỉnh Đồng Tháp cũng gặp phải khó khăn và thách thức nhất định:
Thứ nhất, về nguồn nhân lực số, đội ngũ cán bộ, công chức tại cơ sở (xã, phường) còn lúng túng trong việc ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) vào xử lý công việc. Sự thiếu hụt kỹ năng số về kỹ năng khai thác dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công việc chuyên môn chuyên sâu của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã cũng bộc lộ trong quá trình vận hành chính quyền địa phương 02 cấp gắn với chuyển đổi số. Một số cán bộ, công chức vẫn còn tâm lý e ngại thay đổi, lúng túng khi xử lý các tình huống phát sinh sau khi tổ chức lại bộ máy hoặc lo sợ AI làm lộ ra các yếu kém trong quản lý.
Thứ hai, về tính thông suốt, liên thông, dữ liệu giữa các ngành, các cấp đôi khi còn rời rạc, chưa thực sự chính xác cao, đủ để phục vụ phân tích dự báo. Nhiều đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng được yêu cầu về máy móc, thiết bị, hoặc trang thiết bị hiện có chưa đảm bảo chất lượng để vận hành các nền tảng số hiện đại(5). Sự thiếu hụt máy tính cũng là một trong những khó khăn và nguyên nhân ảnh hưởng tính thông suốt, liên thông.
Do đó, hệ quả tất yếu quá trình số hóa dữ liệu còn chậm, đặc biệt công tác số hóa dữ liệu lịch sử trước khi sắp xếp địa giới hành chính, việc chuyển dịch dữ liệu từ hệ thống cũ sang hệ thống hợp nhất chưa kịp thời. Các vấn đề liên quan lỗi hệ thống và phần mềm như Cổng Dịch vụ công quốc gia, VNeID và phần mềm chuyên ngành đôi khi vẫn bị nghẽn, lỗi đăng nhập hoặc dữ liệu không đồng bộ (ví dụ: lỗi đính kèm file, đối tượng đã qua đời chưa được cắt giảm khỏi hệ thống).
Thứ ba, về an toàn thông tin, nguy cơ về an ninh mạng và bảo mật dữ liệu cá nhân vẫn là thách thức lớn đối với quản trị trên môi trường công nghệ số của tỉnh. Mặt khác, khoảng trống pháp lý và sự hoàn thiện của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng là một khó khăn và thách thức lớn. Hiện nay vẫn chưa có quy định pháp lý rõ ràng thừa nhận giá trị của các thao tác tư vấn, hỏi đáp tự động bởi thuật toán AI, gây khó khăn trong việc quy kết trách nhiệm khi xảy ra sai sót. Chuyển đổi số tồn tại rủi ro về an ninh mạng và rò rỉ dữ liệu cá nhân của công dân. Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng làm gia tăng khoảng cách thực hiện quyền công dân giữa những người dân thạo công nghệ ở thành thị và những nhóm khó khăn trong việc tiếp cân công nghệ như người già, nông dân ở vùng sâu, vùng điều kiện kinh tế khó khăn.
2.3. Giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số trong vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp tại tỉnh Đồng Tháp trong kỷ nguyên mới
Một là, hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý.
Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới, cần chú trọng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và khung quản trị đối với các hoạt động trên môi trường số, nhất là những quan hệ mới phát sinh liên quan đến giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin. Thực tế cho thấy, một số lĩnh vực vẫn còn khoảng trống pháp lý, ảnh hưởng đến niềm tin và tâm lý sẵn sàng tham gia các hoạt động trên môi trường số của người dân, doanh nghiệp.
Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/10/2025 đã tạo thêm cơ sở pháp lý thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt và tổ chức thực hiện hiệu quả Luật, đồng thời tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định có liên quan, tạo môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, an toàn cho đổi mới sáng tạo và phát triển các hoạt động trên không gian số.
Hai là, phát triển chính quyền kiến tạo và phục vụ.
Trong thời gian tới, cần đẩy mạnh ứng dụng trợ lý ảo, chatbot trong giải quyết thủ tục hành chính nhằm hỗ trợ 24/7 cho người dân, doanh nghiệp đảm bảo kịp thời, liên tục, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm thiểu chi phí không chính thức và phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực. Đồng thời, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) trong quản trị hành chính công, hỗ trợ phân tích, dự báo xu hướng và cung cấp cơ sở khoa học cho quá trình ra quyết định hành chính. Trên nền tảng dữ liệu được số hóa, việc ứng dụng các công nghệ này sẽ góp phần nâng cao tính chính xác, kịp thời, khách quan trong hoạt động quản lý, điều hành; tăng cường khả năng dự báo, chủ động phòng ngừa rủi ro, hạn chế sự can thiệp chủ quan và nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Ba là, đầu tư hạ tầng số và dữ liệu dùng chung.
Hạ tầng số được xác định là xương sống để vận hành mô hình chính quyền tinh gọn, hiệu quả. Hoàn thiện hạ tầng số từ cấp tỉnh đến cấp xã, bảo đảm kết nối thông suốt và thực hiện quản trị dựa trên dữ liệu thực tế. Vì vậy, cần đẩy mạnh vai trò Trung tâm Chuyển đổi số là hạt nhân điều hành, đóng vai trò lõi trong quản lý và phân tích dữ liệu. Đảm bảo kết nối thông suốt từ Trung ương đến tận cấp xã. Đồng thời, cần quan tâm tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng cơ sở, khắc phục tình trạng một số xã chưa được trang bị máy tính hỗ trợ dịch vụ công, tỉnh thực hiện chính sách đầu tư tập trung, bổ sung kinh phí mua sắm trang thiết bị cho các đơn vị cấp xã sau sắp xếp. Đồng thời, đảm bảo cung cấp đồng bộ điện và sóng tại các khu vực khó khăn đang được ưu tiên xử lý để đảm bảo công bằng trong tiếp cận dịch vụ số.
Bên cạnh đó, dữ liệu là tài nguyên chiến lược để chuyển từ tư duy quản lý sang quản trị dựa trên dữ liệu. Vì vậy, cần hình thành kho dữ liệu số tập trung, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung đảm bảo đúng đắn, thông suốt.
Theo đó, cần đẩy nhanh số hóa và tái cấu trúc quy trình, tập trung số hóa dữ liệu lịch sử và chuyển dịch dữ liệu từ các hệ thống cũ sang hệ thống hợp nhất để phục vụ mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Việc này giúp nâng cao tỷ lệ thủ tục hành chính phi địa giới, giải pháp thiết thực tăng tỷ lệ hồ sơ hiện tại đạt 39,93% tại địa phương.
Đầu tư cơ sở hạ tầng, dữ liệu dùng chung không chỉ dừng lại ở việc mua sắm máy móc mà cần nhìn nhận đây một chiến lược tái cấu trúc toàn diện dựa trên nền tảng hạ tầng số hiện đại và dòng chảy dữ liệu thông suốt, nhằm hướng tới nền hành chính kiến tạo, phục vụ trong kỷ nguyên mới.
Bốn là, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Trường Chính trị cần đóng vai trò nòng cốt trong việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của tỉnh Đồng Tháp. Theo đó, cần quan tâm đổi mới nội dung đào tạo tập trung vào kỹ năng quản trị hiện đại, sử dụng công nghệ AI và khả năng thích ứng với môi trường số. Đồng thời, cập nhật kiến thức về quản trị số, đạo đức công vụ trong môi trường ảo và kỹ năng điều hành không giấy tờ cho cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Đào tạo nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức không chỉ dừng lại ở tin học văn phòng mà phải chuyển sang kỹ năng quản trị dữ liệu và vận hành công nghệ mới. Vì vậy, cần thiết kế chương trình theo chức năng chuyên biệt cho từng bộ phận tại cấp xã như Văn phòng HĐND-UBND, Phòng Kinh tế - Hạ tầng, hay Trung tâm Hành chính công để việc học sát với thực tiễn công việc. Mỗi nhóm nhiệm vụ như soạn thảo văn bản, tiếp nhận hồ sơ hay thống kê báo cáo cần được gắn với các công cụ công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phù hợp. Đồng thời, đào tạo kỹ năng liên quan phân giải thuật toán; cán bộ, công chức cần được trang bị kiến thức để hiểu nguyên lý cơ bản của AI, nhận biết các sai lệch (ảo giác AI) để kịp thời can thiệp, bảo vệ quyền lợi của Nhà nước và công dân.
3. Kết luận
Chuyển đổi số trong vận hành chính quyền địa phương 02 cấp tại tỉnh Đồng Tháp không đơn thuần là quá trình ứng dụng các giải pháp công nghệ hiện đại vào hoạt động quản lý hành chính, mà cốt lõi là một cuộc cách mạng sâu sắc về thể chế, tư duy quản trị và phương thức phục vụ Nhân dân. Đây được xem là bước đi có tính chiến lược, tạo lập nền tảng vững chắc để địa phương chủ động thích ứng, bứt phá và đóng góp tích cực vào tiến trình đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn triển khai tại tỉnh Đồng Tháp, có thể khẳng định những kết quả đạt được bước đầu trong việc tinh gọn tổ chức bộ máy, tối ưu hóa quy trình xử lý công việc và nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ công trực tuyến là rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số toàn diện đối với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp vẫn đang đối mặt với không ít rào cản mang tính hệ thống, từ sự đồng bộ của hạ tầng dữ liệu, tính tương thích của hành lang pháp lý cho đến năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức tại cơ sở.
Để vượt qua những thách thức này, đòi hỏi phải có sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị với những giải pháp căn cơ, dài hạn. Trọng tâm là phải không ngừng hoàn thiện cơ chế chính trị - pháp lý tại địa phương; thúc đẩy xây dựng mô hình chính quyền linh hoạt, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; đồng thời chú trọng đầu tư hạ tầng công nghệ, bảo bảm an toàn thông tin mạng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số.
Chuyển đổi số là một quá trình liên tục, không có điểm kết thúc. Với quyết tâm chính trị cao của Đảng bộ, chính quyền và sự đồng thuận của Nhân dân, công cuộc chuyển đổi số trong vận hành bộ máy nhà nước tại tỉnh Đồng Tháp chắc chắn sẽ đạt được những bước đột phá mới. Đây chính là bệ phóng vững chắc để nâng cao năng lực quản trị công, duy trì các chỉ số cải cách hành chính ở thứ hạng cao, góp phần cùng cả nước hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới./.
--------------------------------------
Ghi chú:
1, 3, 5. Bộ Nội vụ, Báo cáo số 10412/BC-BNV ngày 07/11/2025 về tình hình thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp, tr.13, tr.13, tr.13.
2. Bộ Thông tin và Truyền thông (2020), Cẩm nang Chuyển đổi số, tr.15.
4. UBND tỉnh Đồng Tháp (2025), Báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Tháp 05 năm (2011-2025); kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm (2026-2030), số 324/BC-UBND ngày 06/12/2025, tr.5.
--------------------------------------
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Khoa học và Công nghệ (2025), “Tăng tốc chuyển đổi số ở cấp xã: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xử lý công việc hành chính cấp xã”, Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ, truy cập ngày 10/11/2025.
2. Bộ Nội vụ (2025), Báo cáo về tình hình thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp, số 10412/BC-BNV, ngày 07/11/2025.
3. Học viện Hành chính và Quản trị công (2026), “Thúc đẩy xây dựng “chính phủ linh hoạt” - Hướng tiếp cận mới trong quản trị quốc gia tại Việt Nam”, Hội thảo khoa học quốc gia, Hà Nội.
4. Nguyễn Thế Hùng (2025), “Tác động của chuyển đổi số đến thể chế chính trị Việt Nam”, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, số 11(215), tr. 39-48.
5. UBND tỉnh Đồng Tháp (2025), Báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết HĐND tỉnh về kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025 và phương hướng 2026-2030, số 324/BC-UBND, ngày 01/7/2025.
6. UBND tỉnh Đồng Tháp (2026), Báo cáo tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Tháp 05 năm (2021 - 2025); kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm (2026 - 2030), số 78/BC-UBND, tháng 02/2026.
ThS Nguyễn Dương Thanh Thủy - Trường Chính trị tỉnh Đồng Tháp
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
