Từ quản lý bằng giấy phép đến đề cao trách nhiệm tự tuân thủ
Cho thuê lại lao động là quan hệ lao động đặc thù, có sự tham gia của doanh nghiệp cho thuê lại lao động, bên thuê lại lao động và người lao động thuê lại. Người lao động giao kết hợp đồng lao động với doanh nghiệp cho thuê lại nhưng được chuyển sang làm việc và chịu sự điều hành của một người sử dụng lao động khác, trong khi vẫn duy trì quan hệ lao động với doanh nghiệp đã giao kết hợp đồng.
Tính chất đặc thù này đặt ra yêu cầu quản lý nhằm vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng lao động linh hoạt của doanh nghiệp, vừa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động. Bộ luật Lao động năm 2019 vì vậy xác định cho thuê lại lao động là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, chỉ được thực hiện bởi doanh nghiệp cho thuê lại lao động và đối với một số công việc nhất định.
Một thay đổi quan trọng được đặt ra từ Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ. Trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, các thủ tục cấp giấy phép, gia hạn giấy phép, cấp lại giấy phép, thu hồi giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động và nộp bổ sung tiền ký quỹ theo cơ chế trước đây không tiếp tục được thực hiện. Quyết định số 641/QĐ-BNV ngày 09/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã công bố cụ thể các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung, bị bãi bỏ thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Nội vụ.
Điểm đáng chú ý ở đây không chỉ là việc giảm số lượng thủ tục. Quan trọng hơn, chính sách đang tạo ra sự chuyển dịch về phương thức quản lý: từ việc dành nhiều nguồn lực cho các thủ tục hành chính gắn với giấy phép sang đề cao trách nhiệm tự tuân thủ của doanh nghiệp, kết hợp với thông báo, báo cáo, công khai thông tin và giám sát hoạt động.
Theo cơ chế mới, doanh nghiệp không phải thực hiện chuỗi thủ tục về giấy phép như trước nhưng vẫn phải đáp ứng các yêu cầu pháp luật đối với hoạt động cho thuê lại lao động. Hoạt động này vẫn chỉ được thực hiện bởi doanh nghiệp cho thuê lại lao động và trong phạm vi công việc theo quy định; đồng thời doanh nghiệp phải thực hiện ký quỹ, thông báo hoạt động và chế độ báo cáo.
Sự thay đổi đó có tác động trực tiếp đến chi phí tuân thủ. Việc giảm các khâu chuẩn bị, nộp và xử lý hồ sơ cấp, gia hạn hoặc cấp lại giấy phép giúp doanh nghiệp rút ngắn một phần quy trình hành chính, nhất là trong quá trình gia nhập và duy trì hoạt động. Tuy nhiên, thuận lợi về thủ tục đi cùng yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị nội bộ, bởi trách nhiệm chứng minh bằng hồ sơ để được cấp phép từng bước được chuyển thành trách nhiệm chủ động duy trì điều kiện và tuân thủ pháp luật trong suốt quá trình hoạt động.
Đây cũng là điểm cần được nhận diện đầy đủ khi thực hiện chính sách. Cắt giảm thủ tục hành chính không đồng nghĩa với giảm nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp. Ngược lại, khi một số khâu tiền kiểm được đơn giản hóa, chất lượng tự quản trị và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp trở thành yếu tố quan trọng hơn đối với hiệu quả của cơ chế quản lý.
Giảm thủ tục nhưng giữ vững cơ chế bảo đảm quyền lợi người lao động
Đối với lĩnh vực tiền lương và bảo hiểm xã hội, giá trị của cải cách không chỉ được nhìn nhận từ số lượng thủ tục được cắt giảm mà còn từ khả năng duy trì các cơ chế bảo vệ người lao động trong điều kiện phương thức quản lý thay đổi.
Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP tiếp tục quy định doanh nghiệp cho thuê lại lao động phải ký quỹ 02 tỷ đồng tại ngân hàng thương mại của Việt Nam hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Đây là một trong những điều kiện thực chất được duy trì trong cơ chế mới.
Khoản ký quỹ là khoản tiền được duy trì nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với người lao động thuê lại trong những trường hợp pháp luật quy định, bao gồm tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các chế độ khác; đồng thời phục vụ việc bồi thường khi doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động.
Việc tiếp tục duy trì ký quỹ cho thấy cải cách được thực hiện theo hướng phân biệt giữa thủ tục hành chính và công cụ bảo đảm quyền lợi. Những quy trình hành chính có thể được cắt giảm, nhưng các điều kiện gắn trực tiếp với khả năng thực hiện nghĩa vụ về tiền lương, bảo hiểm và quyền lợi của người lao động vẫn được duy trì. Cùng với đó, cơ chế mới tăng vai trò của thông tin trong quản lý hoạt động cho thuê lại lao động. Doanh nghiệp thực hiện thông báo hoạt động với Sở Nội vụ nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính và nơi doanh nghiệp có chi nhánh, văn phòng đại diện (nếu có) theo quy định và cập nhật khi có thay đổi đối với các thông tin thuộc nội dung phải thông báo.
Khi chấm dứt hoạt động cho thuê lại lao động, doanh nghiệp cũng phải thực hiện thông báo chấm dứt hoạt động đến Sở Nội vụ theo quy định. Việc thông báo chấm dứt hoạt động không thay thế trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thanh lý các hợp đồng cho thuê lại lao động đang thực hiện và giải quyết đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động thuê lại và bên thuê lại lao động.
Định kỳ hằng quý, trước ngày 05 của tháng đầu quý, doanh nghiệp phải báo cáo tình hình hoạt động cho thuê lại lao động đến Sở Nội vụ nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính, đồng thời báo cáo Sở Nội vụ nơi doanh nghiệp đến hoạt động cho thuê lại lao động theo Mẫu số 03 Phụ lục I.4 ban hành kèm theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP.
Chế độ báo cáo hằng quý cung cấp một hệ thống thông tin khá toàn diện về hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Bên cạnh số lượng người lao động thuê lại và thời hạn cho thuê lại, nội dung báo cáo còn phản ánh tiền lương, thu nhập, tình hình tham gia bảo hiểm bắt buộc, kỷ luật lao động, tai nạn lao động và các thông tin liên quan.
Nếu cơ chế cấp phép phản ánh chủ yếu khả năng đáp ứng điều kiện của doanh nghiệp tại một thời điểm thì dữ liệu báo cáo định kỳ cho phép cơ quan quản lý theo dõi quá trình hoạt động theo thời gian. Đây là cơ sở quan trọng để quản lý không chỉ dựa trên hồ sơ hành chính mà từng bước gắn chặt hơn với tình hình sử dụng lao động, thực hiện tiền lương và bảo hiểm trong thực tế.
Đối với người lao động thuê lại, ý nghĩa của sự thay đổi này nằm ở việc quyền lợi cơ bản vẫn được đặt trong một hệ thống bảo đảm. Pháp luật tiếp tục giới hạn trách nhiệm của các chủ thể trong quan hệ cho thuê lại lao động; bên thuê lại không được chuyển người lao động thuê lại cho người sử dụng lao động khác và không được sử dụng lao động thuê lại do chủ thể không phải doanh nghiệp cho thuê lại lao động cung cấp.
Khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động, việc giải quyết các quan hệ lao động đang tồn tại cũng phải được thực hiện theo quy định. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hoạt động cho thuê lại lao động, doanh nghiệp có trách nhiệm thanh lý các hợp đồng cho thuê lại lao động và giải quyết quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động thuê lại cũng như bên thuê lại lao động.
Như vậy, sự thay đổi về thủ tục không làm thay đổi nguyên tắc cơ bản trong quản lý lĩnh vực này: tính linh hoạt của thị trường lao động phải được đặt song hành với việc bảo đảm tiền lương, bảo hiểm và các quyền lợi hợp pháp của người lao động./.
Lưu Nga
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
